ناظم الاسلام كرمانى
350
تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى )
عثمانى رسيده و آن را سند قرار داده و بهانه كرده است كه مظفر الدين شاه اعانت كرده است از اشخاصى كه اقدام بر قتل اعليحضرت سلطان عبد الحميد كردهاند و بمفاد اين حكم مظفر الدين شاه كافر و واجب القتل است . اين اصل مطلب است كه سه روز قبل از اين حضرات مذكور آمدند كه بايد علاجى كرد حالا چند احتمال مىدهم يكى آنكه اين شايعه اصل نداشته باشد و درباريان خائن بتحريك حاج شيخ فضل اللّه و امام جمعه اين شايعه را جعل كردهاند كه قلب اعليحضرت مظفر الدين شاه را از ملت برنجانند و ناسخ دستخط مستدعيات آقايان را صادر و زحمات آقاى طباطبائى و آقاى بهبهانى و ساير آقايان را ضايع كنند . يكى آنكه شايد ميخواهند به اين بهانه القاء عداوتى ميانه ملت اسلام و ارامنهء ايران اندازند تا اينكه رفتهرفته اين فتنه بزرگ شود و يك خونريزى ميانه ارامنه و مسلمين راه اندازند چنانچه در اسلامبول و قفقاز اليوم واقع است يا اينكه سفير عثمانى ميخواهد اين مطلب را بهانه كند و از بابعالى بخواهد كه بر عدهء اردوى سرحدى بيفزايد على ايحال اگر شايعه صدق باشد كار خيلى مشكل و بايد اقدام صحيحى كرد . آقا سيد برهان گفت بايد هر قسم باشد اين مسئله را تعقيب كنم اگر بىاصل باشد و چنين استفتائى نشده باشد و همچو جواب هم نوشته نشده باشد خوشا به حال ما بر فرض كه اين مطلب را بسمع اعليحضرت مظفر الدين شاه رسانيده باشند ما ميتوانيم كه خود سفير عثمانى را در حضور اعليحضرت شاه حاضر كنيم تا اين اشاعه را تكذيب كند آنوقت اعليحضرت اغراض اين خائنين را خواهد فهميد و ديگر هيچ اعتماد و اعتبارى باقوال درباريان نخواهد ماند و شخص اعليحضرت از اين خائنان رنجيده خاطر خواهد شد و به طرف ملّت بيشتر مايل خواهد گرديد ليكن اگر چنين حكمى صادر شده باشد بايد فورا صاحب اين حكم را از ميان برداشت تا اين حكم رسميت پيدا نكند و صدور اين حكم معلوم و محقق نگردد . فيلسوف گفت اين عباسعليخان شوكت از قرارى كه ميگويند خيلى جوان بدقلب بدذاتى است گويا اين جوان عداوت مخصوصى با اين ملت دارد ( شرح بدرفتارى و سوء سلوك اين جوانرا نسبت بمتحصنين سفارتخانهء عثمانى را در موقع خود شرح خواهيم داد ) . اديب بهبهانى باكمال تحيّر گفت من گمان نميكنم آقاى بهبهانى عالما عامدا چنين حكمى را نوشته باشد بر فرض كه چنين استفتائى شده باشد استفتاء كه حكم قطعى در مادهء شخص معينى نخواهد شد ذو الرياستين گفت من نميگويم چنين حكمى صادر شده يا نشده و نميگويم اين استفتاء است يا حكم كارى به اين ندارم كه عامدا عالما صادر شده يا نشده من ميگويم اشاعهء اين مطلب و ابراز اين صحبت باعث اين خواهد شد كه بالمره اين همه زحمات و خسارات مالى و جانى اين ملت بهدر خواهد رفت و خائنين حالا در نظر مظفر الدين شاه چنين جلوه ميدهند كه اينها همه نتيجهء حلم و بردبارى است كه اعليحضرت متحمل شدهايد اگر همان روز اول اين چهار نفر آخوند و سيد را قلع و قمع كرده بوديد امروز حكم بكفر شما نميكردند و حكم بقتل شما نميدادند فرداست كه احكام ديگر هم خواهند كرد بلكه تخت و تاج شما را تصرف خواهند نمود و باينگونه حرفها قلب شاه را از ملت ميرنجانند