سيد صادق سجادى

459

تاريخ برمكيان ( فارسى )

حاكم جزيره و بخشى از شام بود و روزگارى نيز با روميان مىجنگيد . امّا در اواخر ايام برمكيان متهم به توطئه بر ضد خليفه و همداستانى با يحيى برمكى شد و هارون مىكوشيد ، يحيى را در زندان وادارد تا به همكارى با عبد الملك بر ضد خود اعتراف كند . عبد الملك پس از دستگيرى برمكيان به زندان افتاد و همانجا بود تا امين وى را آزاد كرد ولى اندكى بعد در 196 ق درگذشت . وى از راويان اخبار برمكيان است « 1 » . داستان او با جعفر برمكى ، در متن حاضر از اخبار برمكيان ، خواندنى است . 21 - عبيد اللّه بن يحيى بن خاقان . پدرش خراسانى و از موالى ازد بود . به روزگار مأمون از ديوانيان ، و در عصر متوكل رئيس ديوان خراج شد . عبيد اللّه نيز در زمرهء ديوان سالاران دستگاه متوكل و سرانجام وزير او شد . در ايام مستعين عباسى مدتى به برقه تبعيد گرديد . وى در 263 ق درگذشت « 2 » . 22 - عتّابى ، كلثوم بن عمرو ، شاعر و خطيب بلندپايه و از ستايشگران هارون و برمكيان . زاهدپيشه و پشمينه‌پوش بود . نخست به برمكيان اختصاص داشت و به توسط آنها به دربار خليفه راه يافت . سپس نيز از نديمان مأمون شد . رسايلى خواندنى به او نسبت داده‌اند . جهشيارى رواياتى از او دربارهء برمكيان نقل كرده است « 3 » . 23 - على بن عيسى بن ماهان ( مقتول در 195 ق ) سردار معروف هارون و والى خراسان در اواخر ايام برمكيان . مردى ستمگر و سلطه‌جو بود . پس از فضل برمكى حاكم خراسان شد و مالى هنگفت از مردم آن ديار به زور و ظلم گرفت و قسمتى را به هارون فرستاد و بيش از پيش مقّرب شد . گفته‌اند يكى از علل خشم هارون بر برمكيان همين واقعه بود . پس از برمكيان و در پايان عمر هارون ، پيش‌بينى فضل درست درآمد و خراسان بشوريد . على بن عيسى در جنگ امين و مأمون ، سردار امين بود و از طاهر شكست خورد و كشته شد . روستايى در خراسان داشت كه اكنون نيز داير و موسوم به علىآباد است « 4 » .

--> ( 1 ) . مسعودى ، 4 / 343 ، 372 ، ابن قتيبه ، عيون ، 1 / 109 ، 117 ، 283 ؛ جهشيارى ، 123 ، 266 ، 272 - 274 ، 335 به بعد . ( 2 ) . طبرى ، 9 / 162 ، 163 ؛ ابن خلكان ، 2 / 121 ؛ ابن جوزى ، 6 / 414 . ( 3 ) . خطيب ، 12 / 488 ؛ ابن خلكان ، 4 / 122 - 124 ؛ ابن معتز ، طبقات ، 261 ؛ ابو الفرج ، اغانى ، 13 / 107 . ( 4 ) . ابن خلكان ، 1 / 340 ، 2 / 517 - 518 ، 4 / 39 ، 42 ، 76 ، 77 ؛ مايل هروى ، حواشى اخبار آل برمك ، ص 68 .