سيد صادق سجادى
148
تاريخ برمكيان ( فارسى )
6 - سكههاى برمكيان سكههاى متعدد از يحيى و فضل ، بويژه جعفر برمكى در دست است كه سنوات منقوش زير آنها موجب بعضى از اختلافها ميان نويسندگان دربارهء ادوار حكومت و وزارت برمكيان شده است . مثلا سكهاى مورخ 176 ق ضرب محمّديهء رى به نام جعفر وجود دارد كه مايلز بدين دليل كه جعفر درين تاريخ حكومت مصر داشته ، آن را درست نمىداند « 1 » . وى توجه نداشته كه حكومت جعفر بر مصر به آن معنى نبوده كه خود وى در آن ديار مقام گرفته ، بلكه مىدانيم اين حكومت را از طريق نايبان خويش ، و از بغداد هدايت مىكرده است . چنان كه سكهء ديگرى به نام جعفر مورخ 181 ق ضرب شام در دست است و بىگمان او درين تاريخ حاكم آنجا نبوده و مىدانيم كه از 180 ق رياست نگهبانان خليفه را در دست داشته است « 2 » . همچنين سكههاى ديگرى مورخ 179 در بغداد ، 180 در زرنج و 182 در مصر ، همه به نام جعفر وجود دارد و احتمالا زامباور كه جعفر را از 177 ق وزير هارون دانسته به اين سكهها استناد كرده است « 3 » . در حالى كه مايلز وى را در 170 و 176 نيز وزير هارون دانسته است « 4 » . به هر حال كه مىدانيم جعفر سالهاى درازى رياست دار الضربها را در دست داشته و ذكر نام او بر سكه شايد به همين دليل باشد . مقريزى آورده كه چون هارون رياست دار الضرب را به جعفر داد ، بر سكههاى ضرب بغداد و رى نام او را نقش كرد و او اول خليفهاى بود كه وظيفهء نظارت مستقيم بر عيار سكهها را از گردن خويش برداشت و جعفر برمكى اولين كسى بود كه چنين مرتبتى يافت « 5 » . سكهء مورخ 176 ق در محمّديه كه بر روى آن آمده : « على يدى جعفر بن يحيى » مؤيد همين معنى است . به هر حال از برمكيان اين سكهها شناخته شده است : 1 - سكهء مورخ 172 ق ضرب محمّديهء رى به نام فضل [ بن يحيى ؟ ] « 6 » . 2 - سكهء مورخ 172 ق ضرب همانجا به نام يحيى بن خالد « 7 » .
--> ( 1 ) . PP . 60 - 61 . ( 2 ) . طبرى ، 8 / 266 . ( 3 ) نسبتنامه ، ص 6 . ( 4 ) . P . 61 . ( 5 ) . مقريزى ، شذور العقود فى ذكر النقود ، صص 18 ، 19 . ( 6 ) . Mailes , 55 , No . 72 D - C . ( 7 ) Id . No . 72 B .