سيد صادق سجادى
143
تاريخ برمكيان ( فارسى )
امارت خراسان به دو تفويض شد و نيز فتنهها و نابسامانيهاى مدينه را فرو نشاند و سرانجام در همانجا درگذشت « 1 » . 6 - محمد بن يحيى بن خالد . در منابع از او غالبا در كنار برادرش موسى ياد شده است . محمّد كاتب يا رئيس ديوان زمام محمد امين بود « 2 » . ابن خلكان از حكومت او در ثغر سند ياد كرده است « 3 » . چنين مىنمايد كه در ايام هارون منصب ديوانى بلندپايهاى داشته كه واليان خليفه را مورد عتاب سخت قرار مىداده است . از كلام او نيز پيداست كه در ادب دستى قوى داشته است « 4 » . به گفتهء آملى مدتى همراه برادرش موسى امارت طبرستان داشت « 5 » . در ايام « نكبت » برمكيان به زندان افتاد و همراه برادرش موسى به روزگار محمد امين آزاد شد و به مأمون پيوست « 6 » . مسعودى نيز او را به بلندهمتى ستوده است « 7 » . ممكن است مراد از محمد بن خالد بن يحيى در الفهرست كه زيج بطلميوس براى او ترجمه يا تفسير شد « 8 » ، اين محمد بن يحيى باشد . محمد بن يحيى را توانگرترين مرد بغداد دانستهاند كه به قارون ثانى ملقب بود « 9 » . 7 - عمران بن موسى بن يحيى بن خالد . از دولتمردان ايام امين و مأمون عباسى بود . در جنگ ميان اين دو فرماندهى بخشى از لشكر امين را براى دفاع از مداين بر عهده داشت ولى در برابر يورش طاهر بن حسين سردار مأمون عقب نشست « 10 » . ظاهرا بعدها در زمرهء امراى مأمون درآمده زيرا در وقايع 216 ق از او به عنوان عامل سند ياد شده است « 11 » . بلاذرى از بعضى كارهاى او درين منصب ياد كرده است « 12 » . از برخى شواهد و انساب ديگر برمكيان برمىآيد كه موسى جز عمران ، فرزندان ديگرى نيز به نامهاى جعفر و اسماعيل و يعقوب داشته است « 13 » . 8 - محمد بن عمران بن موسى از رجال عهد خود كه ممدوح شاعران بوده و ابن خلكان
--> ( 1 ) . اخبار برمكيان ، برنى ، 135 الف . ( 2 ) . جهشيارى ، 193 ، 198 ؛ اتليدى ، 152 . ( 3 ) . وفيات ، 6 / 222 . ( 4 ) . حصرى قيروانى ، 1 / 303 . ( 5 ) . همانجا . ( 6 ) . نك بالاتر . ( 7 ) . همانجا . ( 8 ) . ابن النديم ، 305 ، چ تجدد . ( 9 ) . اخبار برمكيان ، ضياء برنى ، 99 الف . ( 10 ) . طبرى ، 8 / 437 ؛ ابن اثير ، الكامل ، 6 / 265 . ( 11 ) . طبرى ، 8 / 626 . ( 12 ) . فتوح ، 524 - 626 . ( 13 ) . نك نسبنامهء ، مندرج در پايان همين فصل .