اسكندريه به دستور يحيى در كشاورزى به عربى ترجمه كرد « 1 » ، به ترجمهء آثار ايرانى اهتمام خاص داشتند . فضل بن سهل كتابى از فارسى به عربى ترجمه كرد كه يحيى را از عبارات روان و رسا و خوش‌فهمى او بسيار خوش آمد « 2 » . كتاب كليله و دمنه هم به سال 165 به قلم عبد الله بن هلال اهوازى و به دستور برمكيان دوباره ترجمه شد و زان پس سهل بن نوبخت و سپس ابان بن عبد الحميد و على بن داوود ترجمهء منظومى از آن پديد آوردند « 3 » . فضل بن نوبخت و ديگر اعضاى خاندان نوبختى كه از همين زمان به ترجمهء آثار ايرانى به عربى پرداختند « 4 » ، و نيز محمد بن جهم برمكى ، زادويه بن شاهويه اصفهانى ، بهرام بن مردانشاه ، موسى بن عيسى الكسروى ، عمر بن فرّخان ، مسلم رئيس بيت الحكمة از جمله ديگر مترجمان اين روزگارند . بيرونى از كتاب سير الملوك محمد بن جهم برمكى ياد كرده كه از منابع بلخى در اخبار شاهان يا شاهنامهء او بوده است « 5 » . ترجمهء آثار هندى و هندشناسى هم از زمينه‌هاى مورد علاقهء برمكيان بود . ابن النديم كتابى با عنوان مذاهب الهند به عربى ديده بود كه حاصل تحقيقات يكى از دانشمندان بوده كه يحيى برمكى او را براى تحقيق در اديان هند بدانجا فرستاده بود « 6 » . نكتهء ديگر آنكه ابن خلدون آورده كه فضل بن يحيى اول كسى بود كه در قلمرو اسلام كارخانهء كاغذسازى بنياد نهاد و نامه‌هاى خليفه و حواله‌هاى پولى او را بر آن كاغذها مىنوشت « 7 » . ب - نهضت علمى : پزشكى در زمينهء ترجمهء آثار هندى ، بخش اعظم اين آثار را منابع طبى و داروشناسى اين سرزمين تشكيل مىداد كه برمكيان ظاهرا با آن آشنايى و بدان رغبت تمام داشتند و مىدانيم كه برمك و خالد هر دو در پزشكى قوىدست بودند « 8 » . ابن النديم آورده كه

--> ( 1 ) . ضيف ، تاريخ الادب ، عصر العباسى الاول ، 112 . ( 2 ) . جهشيارى ، 230 . ( 3 ) . ابن المعتز ، 204 ؛ ابن النديم ، 132 ؛ ابو الفرج ، اغانى ، 20 / 179 ؛ خطيب ، 7 / 44 - 45 ؛ ابن الابار ، 82 . ( 4 ) . ابن النديم ، 305 ، 333 . ( 5 ) . آثار الباقيه ، 99 . ( 6 ) . ص ، 409 ؛ مقريرى ، خطط ، 2 / 34 ؛ قلقشندى ، 2 / 475 - 476 . ( 7 ) . مقدمه ، 421 - 422 . ( 8 ) . نك بالاتر در احوال برمك و خالد .