خورشاه بن قباد الحسينى
82
تاريخ ايلچى نظام شاه ( فارسى )
بود و از طرف مادر دخترزادهء حسن بيك آققوينلو بود كه به زيور عدل و احسان از ساير ملوك سمت امتياز داشت . آن حضرت در سن شانزده سالگى با معدود چند بعد از جفاى لا يتناهى به رتبهء سلطنت و پادشاهى رسيد ، چنانچه در سابق رقم زدهء كلك بيان گشت ، در ابتداى جلوس مبارك همّت عالى نهمت « 1 » بر ارتفاع شرع مطهّر و احكام ملّت از هر گماشته ، در رواج و رونق مذهب شيعى و ابطال سنّيان به غايت كوشيد و در بلاد عجم كار بر اهل سنّت به مرتبهاى دشوار شده بود كه كس را زهره و يارا نبود كه اظهار تسنّن نمايد و الحالة هذه ، به حمد اللّه تعالى ، رواج و رونق مذهب مذكور بر نهج مسطور در خانوادهء بزرگوارش جارى است ، بلكه سمت تزايد پذيرفته ؛ فى الواقع از ابتداى اسلام تا زمان ظهور حضرت شاه دين پناه هيچ حاكمى و پادشاهى اعلام رواج دين مبين و رايات مذهب « 2 » حقّ ائمّهء معصومين را اين چنين برنيفراشته و همّت بر بطلان مذاهب مخالف بدين طريق نگماشته . مىتوان گفت كه آن حضرت در اين امر خطير يد بيضا به ظهور آورده . شعر ازو گشت پشت شريعت قوى * وزو يافت آيين احمد نوى شعار نبى و ولى تازه كرد * در آن جهد بيرون ز اندازه كرد طريق اماميه از جهد او * رواج دگر يافت در عهد او به نام امامان اثنى عشر * شد آراسته خطبهء سيم و زر ز بعد نبى و ولى در بلاد * چو او كس رواج شريعت نداد ديگر از خصايص آن حضرت آنكه ، از به دو حال تا زمان رحلت و انتقال زر و مال و اسباب دنيوى در نظر همّتش هيچ اعتبار نداشت . اكثر اوقات بلكه هميشه مخزن او از نقود جواهر و لآلى خالى بود و آنچه عمّال و گماشتگان از اقصى ديار بكر تا كنار رود جيحون و از طبرستان تا بندر جرون از مال و جهات مقرّرى به خزانهء عامره مىفرستادند ، در بارگاه عالى به ادانى و اعالى مىبخشيد . مشهور است كه لعل
--> ( 1 ) . ت : نهضت . ( 2 ) . ت : « مذهب » ندارد .