( در اين باب پائين‌تر در جاى خود صحبت خواهد شد ) ، ولى نبايد تصوّر كرد ، كه آثار پارتى كاملا در تحت تأثير صنايع يونانى درآمده جنبهء مشرق زمينى خود را از دست داده ، زيرا ، چنان كه در مسكوكات اشكانى يكطرف سكّه مشرق زمينى و طرف ديگر يونانى است ، در آثار هم سليقه مشرق زمينى با سليقهء يونانى توأم شده ، مثلا حجّارى ديوار برجسته در مواردى زياد بيشتر شبيه حجّاريهاى دورهء پارسى است و ديگر در اشكال زن گردى صورت و وضع سر و چشم بزرگ و بازو حالت چشم حزن انگيز و غيره بطورى است ، كه عادتا در مشرق زمين ديده مىشود . نتيجهء كلّى اين است ، كه در آثار معمارى و اشياء مفرغى و تزيينات و غيره اين دوگانگى در شيوه موجود است و دائما ديده مىشود ، كه بين اين دوگانگى ، يعنى شيوهء مشرق زمينى و شيوهء يونانى گاه جنگ است و گاهى اختلاط و امتزاج . از آثار پارتى ، كه بشيوهء پارسى نزديك است در ايران دو حجّارى برجسته هست ، كه در بيستون در نزديك آثار مشهور داريوش اوّل است : يكّى چهار قسمت عالم را نشان ميدهد ، كه مهرداد دوّم را تكريم ميكنند « 1 » و ديگرى فتح گودرز دوّم را نسبت برقيبش مينمايد و بالاتر ذكر شده . اين دو آثار بقدرى خراب شده ، كه بايد بسيار دقيق بود ، تا شيوه آن را يافت . در ايران از آثار پارتى معبد كنگاور ، كه بشيوه يونانى ساخته شده بود ، خيلى مهم است ، ولى هنوز مورد مطالعه‌اى نزديك نگشته . برعكس آثار بين النهرين ، كه بمراتب بيشتر مورد مطالعه دقيق گرديده ، مثلا آثار بابل يونانى و آثار سلوكى در واركاى حاليّه ( ارخ قديم ) و خرابه‌هاى الحضر و معابد آسور و حفريات جديدى در تيسفون و اوديه دجله و فرات ، كه اطلاعات كاملترى بدست ميدهد . . . . . . . .

--> ( 1 ) - عقيده استاد فردريك زارّه .