حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2693
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
اخلاق و عادات راجع باخلاق و عادات پارتى اين اطلاعات رسيده است ( كتاب جمشيد جىمانكجى اونوالا ، بمبئى 1925 ) « 1 » . خانواده پارتى از نويسندگان خارجه ، كه معاصر با اشكانيان بوده و نوشتهاند نتيجه ذيل حاصل مىشود : تعدّد زوجات در نزد پارتىها متداول بوده و ليكن بيش از يك زن عقدى نميتوانستند داشته باشند ( ژوستن ، كتاب 41 ، بند 3 ) . تعدّد زنان غيرعقدى در ميان آنها و بخصوص در خانواده سلطنتى از زمانى متداول شده بود ، كه بثروت رسيده بودند ، زيرا زندگانى صحراگردى مانع از داشتن زنهاى متعدّد است . شاهان اشكانى زن عقدى خود را از شاهزاده خانمها يا لااقل زنان پارتى انتخاب ميكردند . زن قبل از فوت شوهرش نميتوانسته شوهر ديگر اختيار كند ، يعنى طلاق جائز نبود ، و ليكن زن محترمه ، در صورت عدم رضايت از شوهر خود ، به آسانى طلاق ميگرفته . مرد فقط در چهار مورد ميتوانسته زن خود را طلاق بدهد : 1 - وقتى كه زن عقيمه بود ، 2 - بجادوگرى ميپرداخت ، 3 - اخلاقش فاسد بود ، 4 - ايام قاعده را از شوهر پنهان ميكرد . بعضى از مورّخين خارجه ازدواج شاهان اشكانى را با اقرباء و خويشان نزديك با نهايت نفرت ذكر ميكنند . چنين نسبتى را نيز هرودوت به كبوجيه و پلوتارك به اردشير دوّم هخامنشى دادهاند ، و ليكن بعضى از نويسندگان پارسى زرتشتى اين نسبت را رد كرده ميگويند كلمهء خواهر را در مورد اشكانيان نبايد بمعنى حقيقى فهميد . كليهء شاهزاده خانمها را شاهان پارتى خواهر ميخواندند ، زيرا از يك دودمان و خانواده بودند و دختر عمو و نوه عمو و غيرهها نيز در تحت اين عنوان درميآمدند ، ولى چون در تاريخنويسى بايد حقيقت را جستجو كرد و نوشت ، حاقّ مسئله اين است ، كه ازدواج با اقرباى
--> ( 1 ) - Observation sur la religion des Parthes basees , sur les materiaux historiques numismatiques et epigraphiques par Jamshedji Maneckji Unvala , Ph . D . ( Heidelberg ) Bombay , 1925