حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2655

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

سلوكيّه ، چنان كه از تاريخ پارت برميآيد ، داراى ديوار محكمى بود و بقول پلين از هر طرف زمين‌هاى حاصل‌خيز آن را در احاطه داشت . عدّه اعضاى بلديّه يا سناى آن بقول تاسىتوس بسيصد نفر ميرسد و از متموّلين و تربيت‌يافتگان اهالى انتخاب ميشدند ( سالنامه‌ها ، كتاب 6 ، بند 42 ) . در اوقات عادى اين شهر باج خود را ميپرداخت و شاهان اشكانى دخالتى در امور آن نداشتند ، اين بود ، كه اين شهر مقام شهر آزاد را دارا بود ، ولى وقتى كه منازعاتى در شهر روى ميداد و قشون پارتى داخل شهر ميشد ، حكومت پارتى لدى الاقتضاء هر تغييرى را ، كه در تشكيلات بلدى صلاح ميدانست ، مجرى ميداشت . اگرچه در باب ساير شهرهاى يونانى اطّلاعاتى نداريم ، ولى ميتوان گفت ، كه آنها هم كم‌وبيشى مانند شهر سلوكيّه بوده‌اند . راجع بروابط دولت اشكانى با شهرهاى يونانى ، بقدرى ، كه از سكّه‌ها برميآيد ، بايد گفت ، كه دولت اشكانى نظر خصومت با اين شهرها نداشته ، زيرا مىبينيم ، كه شاهان مقيّدند عبارت « محب يونان « 1 » » را روى سكّه‌ها استعمال كنند . از اين‌جا بايد استنباط كرد ، كه شاهان اشكانى براى جلب يونانيان اين كار را ميكردند ، ولى اين را هم بايد گفت ، كه ، اگر سياست ملايمت و اعتدال اشكانيان نسبت بشهرهاى يونانى عاقلانه بوده ، وجود اين شهرها در دولت پارت مضرّاتى نيز داشته ، زيرا سلوكيها اين شهرها را متّحدين خود ميدانستند و روميها هم ، با اينكه از ملّت يونانى نبودند ، در بين النهرين از وجود چنين شهرها در موقع جنگ استفاده ميكردند ( ديوكاسّيوس ، كتاب 40 ، بند 13 - آپّيان ، كتاب پارت ، صفحه 136 ) . ترتيبات سلطنتى ديودور سىسىلى گويد ( در قطعه‌اى از كتاب 33 ) ، كه مهرداد اوّل ، پس از اينكه تسخير ممالك را بانجام رساند ، بهترين قوانين ملل تابعهء خود را جمع كرده در پارت داخل كرد . مقصود از قوانين بايد عادات باشد ، زيرا يونانيها عادات را در غالب موارد چنين نامند . از اينجا بايد چنين استنباط كرد ، كه دولت پارت ، پس از اينكه داراى ممالك وسيعى گرديد ،

--> ( 1 ) - Phil - Hellene .