مييافته . ميگوئيم تقريبا ، زيرا براى حدود محقّق غالبا سند نداريم ، يعنى ، چنان كه هرودوت ايالات جزء دولت هخامنشى را نموده ، يك نويسنده يونانى يا رومى محققا حدود دولت پارت را نشان نداده ، تا بتوان آن را در ترسيم نقشه دولت پارت مبنى قرار داد . اين است ، كه ما بهتر دانستيم از ترسيم چنين نقشه‌اى اصلا صرف‌نظر كنيم . در باب ايالات پارت باز پائين‌تر صحبت خواهيم داشت . پاىتخت پايتخت دولت اشكانى ، چنان كه در قسمت تاريخى گذشت ، در تيسفون بود ، ولى محلّ مزبور ، وقتى پايتخت شد ، كه دولت پارت تا دجله و فرات توسعه يافت . بنابراين بالطّبع اين سئوال پيش ميآيد ، كه پايتخت پارت بالاخصّ كجا بوده : يعنى قبل از تسخير شهر صد دروازه ، يا بناى دارا ، مقرّ حكمرانى اشكانيان كدام شهر بود . در اين باب بعضى اسم شهر اساك را برده ، آن را با قوچان يا بجنورد مطابقت ميدهند . برخى پايتخت قديم پارت را شهر نسا ميدانند . در باب نسا اخيرا در تركمنستان شوروى در قريه باقر ، كه در ميان عشق‌آباد و فيروزه است ، كشفيّاتى رويداده ، كه از قرار اطّلاعاتى ، كه از سفارت كبراى دولت ايران در مسكو ، بوزارت خارجه رسيده است ، چنين است : در سه سال قبل يكى از اعضاى مؤسسه علمى تركستان ، كه از علماى آثار قديمه است ، در پايه سلسله كوپت‌داغ نزديك قريه باقر تپّه‌هاى بزرگى از خاك ملاحظه مىكند ، كه برحسب شكل و تركيب خاص مورد توجّه او مىشود . بعد تحقيقاتى در اين محلّ به عمل آمده بحفّارى مبادرت ميكنند و در اندك زمانى آثار قديم معبد پارتيها و آلات و اسباب چندى ، كه مربوط بانجام مراسم دينى آنها بوده ، در محلّ مزبور كشف و ثابت ميگردد ، كه شهر نسا پايتخت قديم دولت پارت ، كه بكلّى مفقود الاثر بود و علماء آثار قديمه قرنهاى متمادى در تفحّص آن بودند ، در آن محلّ مدفون است . عمليّات حفّارى جدّا تعقيب شده و تابحال قسمتى از غرفات معبد و راه زيرزمينى ، كه معبد را تا قصر سلطنتى مربوط ميداشته و خطوط معابر عمده ، از زير خاك بيرون آمده . قطر دائره اين شهر 4 كيلومطر و نيم است ،