حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2613

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

6 - آرشس با مهرداد سوّم و ارد اوّل مطابق است 7 - آرشاوير با فرهاد چهارم و پنجم مطابق است 8 - آرتاشس با ارد دوّم تا ونن دوّم مطابق است 9 - داره با بلاش اوّل مطابق است 10 - ارشك با بلاش دوّم و پاكر مطابق است 11 - آرتاشس با خسرو اشكانى مطابق است 12 - پروز ( فيروز ) با بلاش سوّم مطابق است 13 - والارش با بلاش چهارم و بلاش پنجم مطابق است 14 - آرتاوان با اردوان پنجم مطابق است فصل هفتم - استنباطات ديگر در باب اشكانيان از تاريخ پارتىها به خوبى روشن است ، كه آنها تا زوال دولت پارت به همان صلابت و قوّت خود باقيماندند . روميها ، چنان كه تاريخشان نشان ميدهد ، زمانيكه در انحطاط نيفتاده بودند ، با هر ملّتى ، كه طرف شدند ، يا از ابتداء فاتح بودند و يا بالاخره بعد از پافشارى زياد آن را مطيع كردند . فقط يك استثناء در تاريخ روم هست و آن جنگهاى اين دولت با پارت است . كراسّوس و آنتوان شكست خوردند و بعد اين شكست‌ها را نه كربولو بمعنى حقيقى تلافى كرد و نه تراژان . تا وقتى كه دولت اشكانى برپا بود ، روميها از اين دولت وحشت داشتند و زمانى هم ، كه اين دولت به حال نزع افتاد ، باز پارتيها از جنگ با روميها فاتح بيرون آمده غرامتى سنگين از آن‌ها گرفتند ، فقط قسمتى از بين النهرين عليا در دست روميها ماند . پس از زوال دولت اشكانى در ايران اين سلسله در جاهاى ديگر باقى ماند . در ارمنستان اين نكته به خوبى روشن است ، در ماوراء جيحون و سيحون هم باقيماندند ، زيرا بعضى ، چنان كه بيايد ، عقيده دارند ، كه سلسله‌اى از اشكانيان در صفحات پشت كوههاى قفقاز و در