حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2571

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

آنها اكتفاء كرده‌ايم . مدّت ملوك الطوائف 260 سال بود ، نيز گفته شده 344 سال و بازگفته‌اند ، 523 سال ، خدا داناتر است . از پادشاهانى ، كه در جبال سلطنت و بعد براى اولادشان اسباب غلبه را بر سواد تدارك كردند ، اشك بن جزه است ، كه بقولى از اولاد اسفنديار بن بشتاسب بود . بعضى از پارسىها گمان ميكنند ، كه اين شخص اشك بن دارا بود . برخى چنين كسى را ، اشك بن اشكان كبير ميدانند و او را از اولاد كيكاوس . سلطنت او 20 سال دوام يافت و بعد از او پسرش اشك 21 سال سلطنت كرد و پسر او سابور 30 سال ، پس از او ، پسرش جوذرز 10 سال و پسرش تيرى 21 سال و جوذرز اصغر 19 سال ، پس از او پسرش نرسه 40 سال ، هرمز بن اشكان 17 سال ، اردوان الاكبر بن اشكان 12 سال ، كسرى بن اشكان 40 سال ، اردوان الاصغر بن بلاش 13 سال ، او بزرگترين پادشاه اشكانى بود و نمايان‌ترين و عزيزترين آنها ، او پادشاهان را مغلوب ساخت . بعد ملك اردشير بن بابك ، كه ممالك پارس را جمع كرده ، بسلطنت رسيد ، چنان كه بيايد انشاء اللّه . بعضى اسامى پادشاهانى را غير از آنچه گفته‌ايم ، ذكر ميكنند ، ولى حاجت باطاله نيست و بعض چيزهائى ، كه گفته‌اند ، در جائى كه از اردشير صحبت كرده‌ايم ، ذكر شده » . در مبحثى ، كه راجع به اردشير است ، ( همان‌جا ، صفحه 166 ) ، ابن اثير اسامى ديگرى از شاهان اشكانى ذكر نكرده و فقط گويد ، كه بقول نصارا و اهل كتاب اوّل ( يعنى يهود ) از زمان اسكندر تا اردشير 523 سال گذشته و بقول مجوس « 1 » 266 سال ، بعد ، از نسب اردشير سخن ميراند ، كه عجالة خارج از موضوع است . نتيجه چنين است اطّلاعات مورّخين و نويسندگان قرون اوّليّه اسلامى بر تاريخ دولت اشكانى . اين نويسندگان بالنّسبه بنويسندگان قرون ديگر اسلامى به زمان اشكانيان نزديكتر بوده‌اند ، باوجود اين مىبينيم ، كه اطّلاعاتشان راجع بتاريخ واقعى اشكانيان تقريبا هيچ است ، نه

--> ( 1 ) - مغها .