حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2565
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
از تمامى اشكانيان از حيث اقتدار و نيرو و نام بزرگتر بود و پادشاهان ملوك الطوايف را مطيع گردانيد . او مانند آقائى مطلق بر عراق و پارس و جبال تا ( رى ) سلطنت ميكرد . اردوان عادت داشت بگويد : « كسى ، كه رفتارى خوب دارد ، بكمكش ميآيند و شخصى ، كه بدرفتار است ، همه او را ترك ميكنند » . بعد ثعالبى از اردشير پسر ساسان سخن ميراند و نوشته او موافق روايت ايرانى است ، كه بالاتر ذكر شده و همانجا گفتيم ، كه موافق تاريخ نيست ، زيرا ساسان داماد پاپك نبود ، بل پدر او بود . او نيزنژاد ساسان را به بهمن ( اردشير دراز دست ) مىرساند و در اين باب نيز نظرمان را بالاتر ذكر كردهايم . بنابر آنچه ثعالبى راجع بشاهان اشكانى گفته ، فهرست او چنين است : 1 - اقفور شاه ، 2 - سابور شاه بن اقفور شاه - 53 سال ، 3 - جوذر بن سابور - 57 سال ، 4 - ملك ايران شهر بن بلاش بن سابور اشكانى - 47 سال ، 5 - ملك جوذر بن ايران شهر الاصغر - 31 سال ، 6 - ملك نرسى بن ايران شاه - 34 سال ، 7 - ملك هرمزان بن بلاش - 47 سال ، 8 - ملك فيروزان بن هرمزان - 39 سال ، 9 - ملك خسرة بن فيروز - 47 سال ، 10 - ملك اردوان بن بهرام بن بلاش آخرين پادشاه اشكانى . 6 - حمزة بن الحسن الاصفهانى اين نويسنده در كتاب خود ( تاريخ سنى ملوك الارض و الانبياء ، طبع برلن ، صفحه 30 ) گويد : بعد از فوت اسكندر ، اوضاع ملوك الطوائف برقرار شد و عدّهء طوايف و پادشاهان آنها 90 بود . تمامى اين پادشاهان كسى را تعظيم و تكريم ميكردند ، كه صاحب عراق بشمار ميرفت و در تيسفون ، كه مدائن است ، مىنشست .