حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2506

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

ببين النهرين عليا ميگذرند ، پلوتارك خسرون را صفحه عرب‌نشين ميداند ( كراسّوس ، بند 21 ) و آپ‌پيان نيز ( كتاب پارت ، صفحه 140 ) . نام الحضر در دفعه اولى در جنگهاى تراژان ذكر مىشود و از ابتداء گفته شد ، كه اين شهر شهر اعراب است . روميها آن را هاترا « 1 » ميناميدند . چون جنگ بين نيگر و سوروس ، يعنى بين دو مدّعى امپراطورى روم به طول انجاميد و در 194 م . هنوز دوام داشت ، مردمانى ، كه اينطرف فرات ( براى روميها آنطرف رود مزبور ) بودند ، موقع يافتند ، كه حسّيّات خصومت آميزشان را نسبت بروميها ابراز دارند . چنان كه ميدانيم و كرارا بالاتر گفته شده است ، مردمان مشرق نسبت بروميها هيچگاه حسّيّات خوب نميپروردند و هر زمان ، كه براى روميها در مشرق گرفتارى روى ميداد ، حسّيّات اهالى برضدّ آنها بود . از جمله مواردى است ، كه پارتيها جنگ را بآنطرف فرات ، يعنى بسوريّه يا آسياى صغير ميبردند . اين موارد در سلطنت ارد و غيره ذكر شد ، ولى در اين مورد صحبت از اهالى بين النهرين ، يعنى مردمانى است ، كه در اينطرف فرات سكنى داشتند . بنابراين اهالى آن قسمت بين النهرين ، كه در سلطنت بلاش سوّم تابع روم شد ، اسلحه برداشته و قسمت بزرگ روميهائى را ، كه در صفحات آنها اقامت داشتند ، كشته نصيبين را ، كه از زمان جنگهاى كاسّيوس با بلاش سوّم بدست روميها افتاده و آن شهر را اقامتگاه عمده‌شان قرار داده بودند ، محاصره كردند ( ديوكاسّيوس ، كتاب 75 ، بند 1 ) . در اين موقع اهالى آديابن و ساير مردمان هم‌نژاد آنها بمحاصرين كمك ميكردند ( همانجا ) ، زيرا اينها هم تابع دولت پارت بودند و حكومت آن را بر استيلاى روم ترجيح ميدادند . پس از اينكه سوروس بر رقيب خود ، يعنى نيگر غالب آمد ، براى استخلاص نصيبين و تنبيه مردمى ، كه برضدّ روميها قيام كرده بودند ، به طرف مشرق راند . در اينوقت قيام‌كنندگان سفرائى نزد سوروس فرستاده اظهار كردند ، كه اين نهضت آنها بر عليه او نبود ، بل

--> ( 1 ) - Hatra .