حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2499
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
زمام امور را بدست گرفته بودند ، از جهت جاهطلبى و رسيدن بمقامات بالاتر صلاح خودشان را در خاتمه دادن بجنگ نميدانستند ، زيرا در اين زمان بهرهمندى يك سردار رومى در جنگى باعث ترقيّات فوقالعاده او ميگرديد و حتّى او را بمقام امپراطورى ميرسانيد . بنابراين سرداران اين جنگ هم ميخواستند به اين مقام برسند . جنگ روم با پارت از سه سردارى ، كه بالاتر ناميديم ، كاسّيوس از همه لايقتر و بيشتر جاهطلب بود ( اين شخصى بود ، كه از جهت جاه طلبى بعدها بر اورليوس امپراطور ياغى شد و جانش را در اين راه گذاشت . م . ) . او ، پس از اينكه پارتيها را از سوريّه بيرون كرد ، از اورليوس لقب سپهسالارى گرفت ( ديوكاسّيوس كتاب 71 ، بند 3 ) و چون اختيارات تامه داشت اين نقشه را كشيد ، كه جنگ را بمملكت پارتيها برد و مانند تراژان ، كه در پنجاه سال قبل فتوحاتى كرده بود ، نامى بلند كند . كيفيّات اين جنگ درست معلوم نيست ، ولى از اخبارى ، كه نويسندگان رومى جسته و گريخته ذكر كردهاند ، چنين برميآيد : از زگما ، كه در كنار فرات واقع بود ، او به اين طرف اين رود ، يعنى بين - النّهرين گذشته به نيكهفوريوم « 1 » ، كه در نزديكى التقاى رود بليك با فرات است ، درآمد ( قطعهاى از سويداس ، كه از قول ديوكاسّيوس است ) و از آنجا جريان رود را گرفته به سورا و بابل رفت ( سورا را درست با محلّى مطابقت ندادهاند ، شايد شهر قديم بابل باشد ، اما نيكهفوريوم را بيشتر با رقّه كنونى مطابقت ميدهند . م . ) . در سورا سردار روم جنگ كرده غالب آمد و بعد كاسّيوس شهر سلوكيّه را ، كه در اينوقت چهارصد هزار نفر سكنه داشت ، محاصره كرده و آن را گرفته بسوخت ، تا اهالى را از جهت خيانتى تنبيه كرده باشد . اين خيانت چه بوده ؟ معلوم نيست ، چيزى ، كه مسلّم مىباشد ، اين است ، كه بروميها اين كار برخورد ، زيرا آنها
--> ( 1 ) - Nicephorium .