حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2396

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

در اينوقت موقع او مشكل بود ، زيرا اگر موافق ميل خود ، ونن را تقويت كرده بر تخت ارمنستان مينشاند ، ميبايست با اردوان بجنگد ، زيرا روشن بود ، كه اردوان هرگز تحمّل نخواهد كرد ، دشمن او پادشاه مملكت هم حدّ پارت گردد و هرگاه ميخواست ارد پسر اردوان را بپادشاهى ارمنستان بشناسد ، مانند آن بود ، كه ارمنستان را بكلّى به اردوان تسليم كرده باشد و چنين پيش‌آمد لطمهء بزرگى بنفوذ و ابهّت روم در مشرق ميزد . در اين احوال بالاخره او صلاح روم را در آن ديد ، كه حدّ وسط را اختيار كند ، يعنى نه ونن پادشاه ارمنستان باشد و نه ارد پسر اردوان . بنابراين او شخصى را ، كه زنو « 1 » نام داشت و پسر پوله‌مو « 2 » پادشاه سابق پنت ( بعد از كوچك شدن آن بدست روميها ) و ارمنستان كوچك بود و بواسطه اقامت طولانى در ارمنستان به عادات و اخلاق ارامنه شناسائى كامل داشت ، بر تخت نشانيد ، جشن جلوس او را با حضور نجباى ارامنه گرفت ، بدست خود تاج پادشاهى را بر سر او گذارد و او را آرتاكسياس « 3 » ناميد . تاسىتوس گويد ( همانجا ) ، كه اين اسم از نام پايتخت ارمنستان آرتاكساتا اتّخاذ شده و معلوم است ، كه مورّخ مزبور اشتباه كرده ، زيرا به عكس ، اسم پايتخت ارمنستان از آرتاكسياس آمده به اين معنى ، كه آرتاكساتا در اصل آرتاكسياس شاتا « 4 » بوده و بعدها ، از كثرت استعمال آرتاكساتا گرديده « 5 » پس از اين كار ، ژرمانيكوس بسوريّه برگشت و ديرى نگذشت ، كه سفير اردوان وارد شد . او مأموريت داشت ، از ژرمانيكوس بخواهد ، كه ونن را از سوريّه ، كه نزديك سرحدّ ايران است ، دور كنند . سفير از طرف اردوان اظهار ميداشت ، كه او مكاتبه با عدّه كثيرى از نجباى پارتى دارد و آنها را بشورش تحريك مىكند و كلية اقامت چنين شخصى در جاهائى ، كه نزديك سرحدّات ايران است ، صلاح نيست . سفير افزود ، كه اردوان حاضر است ملاقاتى با ژرمانيكوس كرده عهد

--> ( 1 ) - Zeno . ( 2 ) - Polemo . ( 3 ) - Artaxias . ( 4 ) - Artaxias - Sata . ( 5 ) - بعضى عقيده دارند ، كه آرتاكساتا در اصل آرتاشادا بوده و آرتاشادا از آرداشس ارمنى ، يعني اردشير آمده .