حدسى را تأييد كند ، نداريم . صفات فرهاد چهارم سلطنت فرهاد چهارم از 37 تا 2 ق . م بود ، بعضى آن را تا 4 ق . م ميدانند ، بنابراين 35 يا 33 سال سلطنت كرد . در باب او بايد گفت ، شخصى بوده پدركش و سخت و ظالم ، ولى در جنگهاى روم با ايران نشان داد ، كه داراى عزمى راسخ و قوّت‌قلب است ، زيرا آن‌تونيوس در تاريخ روم ، يكى از سرداران مهم و نامى اين زمان بشمار ميآيد و بر لشكرى مهيب ، كه عدّه‌اش به 113 هزار بالغ بود ، فرمان ميداد و ، چنان كه گذشت ، سپاهيان رومى و غيره او را دوست داشتند . بنابراين در مقابل چنين سردار و لشكرى ايستادن و از پاى ننشستن ، تا او را بيچاره كردن ، كارى است بزرگ و بس مشكل ، ولى بايد گفت ، كه كار خوب او بهمين‌جا خاتمه مييابد . باقى كارهايش ، چنان كه بالاتر گفته شد ، مقام او را سست كرد و باعث خفّت دولت پارت در مقابل روميها گرديد . باز اگر ضرر فرهاد بپس دادن بيرقهاى رومى تمام ميشد ، ميتوانستيم بگوئيم ، كه نفعش بيش از ضررش بود ، ولى در زمان او تخم‌هائى در دربار ايران كاشته شد ، كه ثمرات بدش در ابتداء عايد خود فرهاد گرديد و بعدها باعث فسادهاى بزرگ و جنگهاى درونى در دولت اشكانى شد ( شرح اينوقايع پائين‌تر بيايد ) . بنابراين ميتوان گفت ، كه فرهاد چهارم با يكدست دولت پارت را از جهانگيرى روم محفوظ داشت و با دست ديگر اساس انحطاط و انقراض را در دولت پارت و خانواده اشكانى گذارد . مبحث هفتم . اشك پانزدهم - فرهادك ( فرهاد پنجم ) چنان كه بالاتر گفته شد ، فرهادك پس از پدركشى با مادرش موزا بتخت نشست . سكّه‌هايش صورت او را با صورت مادرش داراست « 1 » . فرهادك نسبت بارمنستان سياست پدر را تعقيب كرد و سفيرى بروم فرستاد ، كه جلوس او را بتخت به قيصر

--> ( 1 ) - بگراور نمره 134 صفحهء « 2382 » رجوع شود .