و روم اهميّتى بسزا دارد . اما اينكه بچه وسيله سورنا را كشتند ، در درر التيجان ذكر شده ، كه با جزاى سنمّارى « 1 » كشته شد ( جلد دوّم ، صفحهء 145 ) ، ولى چون مدرك اين خبر را صاحب كتاب مذكور ننموده ، فقط بذكر آن اكتفاء مىشود . ( العهدة على الرّاوى ) . اهميّت اين جنگ جنگ كارّه يا حرّان در تاريخ ايران نظير ندارد . اين اوّل دفعه‌اى بود ، كه ايرانيها با روميهاى عالمگير طرف شدند و فاتح بيرون آمدند . ممكن است گفته شود ، كه ساسانيان نيز روميها را مغلوب ساختند و كرارا بروم شرقى يا يونانيان شكستهاى فاحش دادند ، ولى با قدرى دقت معلوم خواهد شد ، كه اين نظر صحيح نيست . روميهاى دوره ساسانيان غير از روميهاى اين زمان بودند و يونانيهاى روم شرقى وراى يونانيهاى زمان داريوش اوّل و خشيارشا . در اين زمان روميها هنوز از حيث اخلاق فاسد نشده بودند و بعلاوه ، چون فتحى پس از فتح كرده بودند ، روحشان چنان قوى بود ، كه خودشان را غير مغلوب ميدانستند : قرطاجنه را از پا درآورده ، دولت مقدونيّه و يونان را تابع كرده ، از دولت‌هاى بطالسه مصر و سلوكىهاى سوريّه ايالاتى ساخته ، پادشاهان آسياى صغير را يكايك دست‌نشانده كرده ، حتّى اعجوبه‌اى را مانند مهرداد ششم پنت بدست خودش نابود ساخته ، مملكت گالّىها را تسخير و اسپانيا و بسيارى از ممالك ديگر را بلعيده بااين‌حال برود فرات رسيده بودند . در چنين حالى جنگ آنها با پارتها درگرفت و در اينجا بيچاره شدند . راست است ، كه كراسّوس خبطهائى كرد ، ولى از طرف ديگر قوّت روح و متانت و ديسيپلين لژيونهاى رومى و ورزيدگى آنان و حضور سواران گالّى ، كه از حيث شجاعت معروف بودند ، و سردارى مانند پوبليوس « 2 » پسر كراسّوس ، كه زيردست ژول‌سزار بزرگترين سردار آنزمان تربيت يافته و خودش هم جنگى و شجاع بود مزايائى است ، كه در ترازوى شرايط جنگ كفّه روميها را بىاندازه سنگين ميساخت و بايد تمامى اين نكات

--> ( 1 ) - سنمّارى بىخوابى است . ( 2 ) - Publius .