حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
1974
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
بود ، ولى پس از فوت او اين يونانيها فيلون انيان « 1 » را ، كه بيست هزار پياده و سه هزار سوار داشت و تمام اين نظاميان در جنگها شجاعتشان را نموده بودند ، برياست انتخاب كردند . وقتى ، كه خبر ياغيگرى يونانيان به پرديكّاس رسيد ، او لشكرى مركب از سه هزار پياده مقدونى و هشتصد سوار برياست پىتون نامى ، كه از قراولان مخصوص اسكندر و داراى عقل و اطلاعات نظامى بود ، تشكيل كرد و احكامى صادر شد ، كه ولات ده هزار پياده و هشت هزار سوار به او بدهند . پىتون از اين مأموريّت خود خوشنود بود ، زيرا خيالات ديگرى داشت و ميخواست يونانيها را با خود همراه و قوّهشان را بقوّه خود افزوده در آسياى عليا پادشاه گردد ، ولى پرديكّاس ، كه اين نقشهء او را قبل از وقت ميديد ، به او حكم كرد بيونانيها امان ندهد و اموال آنها را بين سربازان تقسيم كند . بعد پىتون با لشكر خود و قشونى ، كه ولات داده بودند ، به قصد ياغيان حركت كرد و توانست بتوّسط يكنفر انيانى ، لىپودوروس « 2 » نامى را ، كه در ميان ياغيان داراى قوّه سه هزار نفرى بود ، به طرف خود جلب و به اين وسيله بهرهمند شود . توضيح آنكه ، چون جنگ شروع شد ، هنوز نتيجه نامعلوم بود ، كه خائن مذكور بى جهت با سه هزار نفر ياغيان جدا شده يك بلندى را اشغال كرد . ساير قسمتها همين كه اين بديدند ، تصوّر كردند ، كه او شكست خورده و رو بفرار گذاردند . سپس پىتون فاتح بوسيله جارچىها اعلام كرد ، كه مغلوبين اسلحه را داده و قسم صداقت ياد كرده بخانههاى خودشان برگردند . طرفين قسم راستى و درستى نسبت به يكديگر خوردند . در ميان يونانيها و مقدونيها نسبت به يكديگر اعتمادى پيدا شد و پىتون از اينكه نقشهء او دارد اجرا مىشود غرق شادى گشت ، ولى در اين احوال مقدونيها احكام پرديكّاس را بخاطر آورده و قسمشان را شكسته ناگهان بر يونانيها تاختند و همه را از دم شمشير گذرانيده اموال آنها را بين خودشان تقسيم كردند . چنين بود عاقبت شورش يونانيهاى آسياى عليا . پىتون پس از فتح با مقدونيها نزد پرديكّاس رفت ( 323 ق . م ) .
--> ( 1 ) - Philon I'Aenian . ( 2 ) - Lipodorus .