فرات - دجله - ارس و كور « 1 » . اين بهشت روى زمين بعد از طوفان نوح مهد دوّم بشر گرديد . نژاد خود را ارامنه بشخصى ميرسانند ، كه هايكا نام داشته و گويند ، كه او پسر همان كس بود ، كه در تورية او را تجرمه ناميده‌اند ( كتاب پيدايش ، باب دهم ) . بنابراين ارامنه خودشان را هايك و ارمنستان را هايستان مينامند . يكى از اعقاب هايكا آرام نام داشت . او حدود ارمنستان را توسعه داد و آن را بارمنستان بزرگ و كوچك تقسيم كرد . ارامنه گويند ، كه او معاصر نينوس پادشاه آسور بود و چون مغلوب او نشد ، نينوس او را بعد از خودش اوّل كس دانست و نام ارمنستان از او يا از آرمناك « 2 » پسر هايكا است . يونانيها و رومىها اين اسم را فريگى دانسته تصوّر ميكردند ، كه از اسم آرم‌نيوس تسّالى است و اين شخص ، وقتى كه يازون ، موافق داستانهاى يونانى ، براى تحصيل پشم زرّين به كلخيد رفته ، رفيق او بوده . بعد ارامنه گويند : وقتى كه آراى پسر آرام در جنگى با سميراميس « 3 » ملكه آسور كشته شد ، ارمنستان تابعيّت آسور را پذيرفت . سپس ( پاروىرا ) استقلال ارمنستان را برگردانيد و عنوان پادشاهى اختيار كرد ، ولى بعدها اعقاب او گويا تابع پادشاهان بابل گشتند . هايك دوّم متّحد بخت النّصر دوّم بود و با او بيت المقدس يا اورشليم را در محاصره داشت . در ميان اسرائى ، كه از يهود آوردند ، خانواده‌اى شامبات نام بود و پسر شامبات را باگارات ميناميدند . ارامنه گويند ، كه اينخانواده از جهت عقل و زرنگى خيلى بلند شد و بعدها در قرن نهم ميلادى بسلطنت ارمنستان و گرجستان رسيد . در گرجستان هنوز كسانى هستند ، كه خودشان را اعقاب باگارات دانسته با گراتيون نامند .

--> ( 1 ) - رودى است ، كه در قفقاز جريان دارد و به ارس ميريزد . گويند ، كه نام اين رود از كوروش بزرگ است . يك رود ديگر هم در پارس است ، كه نام خود را از كوروش گرفته و حالا معروف به بند امير است . ( 2 ) - Armenak . ( 3 ) - كرارا در اين تأليف گفته‌ايم ، كه سميراميس ملكهء آسور شخص تاريخى نيست .