حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
1970
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
فريگيّهء كوچك در نزديكى هلّسپونت به لئونّاتوس . كاپادوكيّه و پافلاگونيّه به اومن . او را هم مأمور كردند اين مملكت را تا طرابوزان دفاع كند و با آربات بجنگد ، زيرا اين يگانه پادشاهى بود ، كه نميخواست تمكين كند ( شرح قضيّه پائينتر بيايد ) . ماد را ( مقصود ماد بزرگ است ) به پىتون دادند . تراكيّه را با مردمان مجاور درياى سياه به ليزيماك . اما راجع به ولات هند و باختر و سغديان و ساير مردمان ، كه در كنار اوقيانوس سرخ سكنى داشتند ، قرار دادند ، همان اختيارات را دارا باشند ( يعنى آنها را تغيير ندادند . مقصود از درياى سرخ در اينجا درياى عمان است . م . ) . كنت كورث ارمنستان را در فهرست ايالات ذكر نكرده و اين نظر صحيح است ، زيرا اسكندر بارمنستان نرفته بود . در باب آربات ، اگرچه كنت كورث تصريح نكرده ، كه او در كدام قسمت آسياى صغير پادشاه بوده ، ولى از نوشتههاى ژوستن ( كتاب 13 ، بند 6 ) معلوم است ، كه پرديكّاس با آريآرات « 1 » پادشاه كاپادوكيّه جنگيده . بنابراين ، مقصود كنت كورث از آربات آريآرات پادشاه كاپادوكيّه بوده ، يعنى اين اسم را تصحيف كرده ( شرح اين قضيّه پائينتر بيايد ) . ديودور اسم پادشاه كاپادوكيّه را آريآرات نوشته ، چنان كه بيايد . چهار مورّخى ، كه رواياتشان در اين مبحث ذكر شده ، از مردمانى ، كه در قفقازيه سكنى داشتند و هرودوت ، چنان كه در صفحه 1474 گذشت ، مساكن آنها را جزء ايالت 18 - 19 دولت هخامنشى بشمار آورده ، ذكرى نكردهاند ، بنابراين بايد گفت ، كه اين قسمت دولت هخامنشى جزء دولت اسكندر نبوده . كليّة از تقسيم ايالات چنين برميآيد ، كه اين قسمتهاى دولت هخامنشى در زمان اسكندر جزء دولت او بشمار نمىآمده ، زيرا اسكندر به آن جاها نرفته بود : پافلاگونيّه ، كاپادوكيّه ، پنت ، ارمنستان ، قفقازيه ، ليبيا و حبشه مجاور مصر . در خاتمه كنت كورث گويد ، كه هفت روز پس از فوت اسكندر رجال و سرداران مقدونى
--> ( 1 ) - Ariarathe .