حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2181

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

فقير تولّد يافت و پس از آموختن زبان يونانى در انطاكيّه نطّاق محكمه عدليّه گرديد . بعد معلّم فنّ فصاحت و بلاغت بود و به اين سمت بمسافرتهاى زياد در آسياى صغير - يونان - مقدونيّه - ايطاليا و گالّيا پرداخته ، نطقهاى زياد در موقع جشن‌هاى عمومى كرد . تأليفاتى زياد راجع بفلسفه و فنّ فصاحت و بلاغت و تاريخ دارد . از تحريرات او كتابى است ، كه بعد از خاتمه جنگ روميها با پارتىها در 165 م . نوشته و اشخاصى را ، كه ميخواسته‌اند تاريخ اين جنگ را مانند توسيديد و هرودوت بنويسند ، ولى لياقت اين كار نداشته‌اند ، انتقاد كرده . هروديانوس « 1 » مورّخ يونانى ، كه در اسكندريّه به دنيا آمده بود . زمان حيات او را از 170 تا 241 م . ميدانند . در روم سكنى گزيد و تاريخ روم را از فوت آن‌تونن تا گرديان سوّم بيونانى نوشت . اين تاريخ از هشت كتاب تركيب يافته و به زبان خوبى نوشته شده . مؤلّف خيلى بيطرف است ، ولى متاسّفانه تاريخ وقايع را تصريح نكرده . راجع بدولت پارت از نوشته‌هاى او ميتوان اطّلاعاتى يافت . نويسندگان ارمنستان همانند ، كه در مدخل اين تأليف اساميشان ذكر شده : ماراپاس كاتينا ( صفحهء 94 ) ، باردسن ( صفحهء 96 ) ، آگاتانژ ( صفحهء 96 ) ، فوستوس بيزانسى ( صفحهء 97 ) ، زنوب گلاگى ( صفحهء 97 ) ، موسىخورن ( صفحهء 98 ) ، اليزه وارتابد ( صفحهء 98 ) و لازارفاربى ( صفحهء 97 ) . در اين‌جا فقط اسم يكنفر را بايد ذكر كنيم . لروبناى ادسى موسىخورن مورّخ ارمنستان اسم اين نويسنده را گروپ‌نا « 2 » ذكر كرده و گفته ، كه از اهل سوريّه بود و پسر آپ‌شاتار « 3 » معاصر آبگار ( اكبر ) اوخاما « 4 » پادشاه ادس ( ادس يا اورفه پاىتخت دولتى بود ، كه خسرون نام داشت و پادشاهان خسرون دست نشانده اشكانيان بودند ) . لروبنا تاريخ آبگار و پسرش را ، كه سندروگ ميناميدند نوشت . اين نويسنده در قرن

--> ( 1 ) - Herodianus . ( 2 ) - Gheroupna . ( 3 ) - Apschatar . ( 4 ) - Abgar Ouchama .