مرگ مهرداد ، كه در 69 سالگى درگذشت و از دولت كوچك پنت مملكتى ساخت ، كه وسيع و قوى بود ، چنان كه چهل سال تمام در مقابل روميها ايستاد و هرچندگاهى از روميها شكست خورد ، ولى در عوض بسرداران مجرّب رومى هم مانند كاسّيوس « 1 » ، مانيوس آكويليوس « 2 » ، اپ‌پيوس « 3 » ، كت‌تا « 4 » ترى ياريوس « 5 » شكست‌هاى فاحش داد . مكرّر در جنگ‌ها زخم برداشت ، ولى دائما عزم و همّتش با مهارت جنگى او مقابلى ميكرد . مرگ او باعث جشن‌هاى ملّى در روم گرديد و رسول پومپه ، وقتى كه خبر مرگ او را براى روميها ميبرد ، سر خود را با تاجى از برگهاى درخت غار « 6 » زينت داد ( نوعى از برگ‌هاى اين درخت امتيازى بود ، كه بفاتحين داده ميشد . م . ) و بعد وقتى كه پومپه خواست مراسم فتح خود را ، چنان كه در روم معمول بود ، بگيرد چيزى ، كه تمام انظار اهالى روم را به خود جلب ميكرد ، صورت مهرداد بود ، كه بر بستر مرگ دخترانش افتاده درگذشته بود . اين جشن‌ها و اين مراسم فتح و اظهار شادى و شعف از خودكشى پادشاهى بود ، كه در پيرى همه او را رها كرده بودند . در باره مهرداد ششم بايد گفت ، كه تبعه‌اش او را بسيار دوست داشتند ، زيرا اهالى آسياى صغير او را از اعقاب داريوش بزرگ ميدانستند و وقتى آنها تبعه اين شاه بودند . يونانيهاى اروپا و آسياى صغير نيز به او ميگرويدند ، زيرا خون مقدونى و يونانى هم در عروقش جارى بود و بعلاوه زبان يونانى را دوست ميداشت . از نويسندگان قرون اخير راسين « 7 » شاعر و اديب معروف فرانسوى از قرن هفدهم در نمايشى حزن انگيز « 8 » او را بطور مؤثّرى ستوده و اين تصنيف خود را « مهرداد » « 9 » ناميده « 10 » .

--> ( 1 ) - L . Cassius . ( 2 ) - Manius Aquilius . ( 3 ) - Oppius . ( 4 ) - Cotta . ( 5 ) - Triarius . ( 6 ) - I , aurier . ( 7 ) - Racine . ( 8 ) - Tragedie . ( 9 ) - « Mithridate » . ( 10 ) - اينك ترجمه منثور يك قطعه از تصنيف راسين ، كه موسوم به مهرداد است : « تا توانستم انتقام خود را از روم كشيدم . فقط از مرگ من رشته نقشه‌هاى من گسيخت . چون دشمن رومى و ظلم او بودم ، ننگ تابعيّت او را هيچگاه نپذيرفتم . ميتوانم بر خود ببالم ، كه در ميان اشخاص نامى ، كه همچو من ، با روم كينه ورزيده‌اند ، نه رومى بر كسى ببهائى گران‌تر غالب آمد و نه كسى روزگار او را بيش از من تيره و تاريك كرد . »