حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2142
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
بعد سردار رومى از تيگران خواست ، كه مهرداد را تسليم كند ، ولى او اين تكليف را رد كرد و لوكولّوس داخل ارمنستان شده شهر تيگرانثرت « 1 » را محاصره كرد . تيگران با قوّه زيادى بكمك شهر مزبور شتافت و چون كمى عدّه روميها را ديد گفت ، اين عدّه براى سفارتى خيلى زياد و براى جنگ كم است . باوجود اين از عدّه كم روميها شكست خورد . پس از آن تيگران ميخواست صلحى با روميها منعقد دارد ، ولى مهرداد مانع شد و فرماندهى لشكر ارمنى را به زور بدست گرفت . در اين زمان مهرداد شصت سال داشت و باوجود اين در سوارى و جنگ ، بخصوص در جنگ تن بتن ، چنان مهيب بود ، كه بالاتر ذكرش گذشت . مهرداد سواره نظامى تشكيل كرد ، كه به لژيونهاى رومى آسيب زياد ميرسانيد و هرچند رومىها ميكوشيدند ، كه با او در دشت نبرد روبرو شوند ، موفّق نميشدند . مهرداد همان اسلوب را به كار ميبرد ، كه معروف بجنگ گريز است و چنان كه بيايد ، سواران پارتى با همين اسلوب كرارا نسبت بلژيونهاى نيرومند رومى فاتح گشتند . اگر چه لوكولّوس ميتوانست در مقابل چنين سواره نظامى سواره نظامى هم از روميها تشكيل كند ، ولى چنين نكرد ، زيرا گرفتاريهائى براى او پيش آمد : چون اموال مردم را غارت و خودش آن را ضبط ميكرد ، در روم از او ناراضى شدند . از طرف ديگر در ميان لژيونهاى رومى نخوت لوكولّوس و اطاعت نظامى شديدى ، كه او از زيردستان ميخواست ، باعث نارضامندى زياد گرديد و برادر زنش ، كه پوبليوس - كلوديوس « 2 » نام داشت ، پرداخت باينكه شورشى بر ضدّ او برپا كند . در اين احوال لوكولّوس خواست كار نمايانى بكند و با اين مقصود به ارمنستان حمله كرد ، ولى فصل زمستان و برف و يخ زياد در اين جاهاى عارى از آذوقه ، اردوى رومى را مختل و ضعيف گردانيد و نزديك بود شورشى روى دهد ، كه سردار رومى حكم عقبنشينى
--> ( 1 ) - Tigranoeerte ( ثرت در زبان ارمنى بمعنى گرد پارسى است ، بنابراين تيگران ثرت ، يعنى قلعه تيگران ، اين شهر در نزديكى بتليس كنونى بود . خرابههاى آن را اكنون اسكى شهر نامند ) . ( 2 ) - Publius Claudius .