حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2140
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
تامى را كرد ، اكنون با شعف و شادى يكى از اعقاب اين شاه را به آقائى پذيرفت ( صفحه 1945 اين تأليف ) . بهرهمنديهاى مهرداد دوام داشت ، تا آنكه در 87 ق . م سوّلا با لشكرى مركّب از 000 ، 30 نفر مأمور دفع او شد . اين سردار رومى در اپير پياده شده ، با سرعت خود را بيونان وسطى رسانيد ، بعد آخهلائوس سردار مهرداد را شكست داده ، آتن را محاصره كرد . آتنيها سخت پا فشردند ، ولى بالاخره مجبور گشتند تسليم شوند . در اين وقت وضع سوّلا هم در روم خوب نبود ، زيرا دشمنانش سخت به او حمله ميكردند و اگر مهرداد ميگذاشت سرداران او جنگ دفاعى پيش گرفته امرار وقت كنند ، سوّلا ، بواسطه طول مدّت مجبور ميگشت بجاى خود كسى را معيّن كرده بايطاليا برود و با اين پيشآمد كارهاى مهرداد بهتر ميشد ، ولى چون پادشاه پنت دور از ميدان جنگ بود و نميتوانست قضايا را خوب بسنجد ، بسرداران خود امر كرد ، به سوّلا حمله كنند . در نتيجه فالانژهاى پنت نتوانستند از عهده لژيونهاى رومى برآيند : در خرونه « 1 » واقع در باسى يونان شكستى بزرگ نصيب قشون مهرداد گرديد و اين فتح باعث شد ، كه سوّلا به سمت سردارى باقى بماند ( 86 ق . م ) . سال بعد سوّلا فتح ديگرى در ارخومن « 2 » در اسپارت كرد و يونان مجبور شد از نو متّحد روم گردد . پس از آن مهرداد درخواست صلح كرد و عهدى بسته شد ، كه بموجب آن پادشاه پنت از نتيجه فتوحاتش دست كشيد و بعنوان غرامت سه هزار تالان « 3 » پرداخت ( 84 ق . م ) . جنگ دوّم ده سال از قضايائى ، كه ذكر شد ، گذشت و اين مدّت را مهرداد صرف تجديد قواى خود كرد ، تا از نو بروميها بتازد و آنها را از آسياى صغير براند . دولت روم هرچند از تداركات مهرداد آگاه بود ، ولى بواسطه نزاع داخلى بين ماركوس ماريوس « 4 » و سوّلا قادر نبود ، حركتى كند ،
--> ( 1 ) - Cheronee . ( 2 ) - Orchomene . ( 3 ) - تقريبا هفده ميليون فرنگ طلا يا 85 ميليون ريال . ( 4 ) - Marcus Marius .