حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2136
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
باريك بود ، اما دخالت روميها او را نجات داد ، توضيح آنكه روميها ، چون نميخواستند ، دولتى نيرومند در آسيا باشد ، اومنس پادشاه پرگام را مجبور كردند ، قشون خود را از پنت بيرون برد . اين دخالت سناى روم تمام پادشاهان آسياى صغير را دوچار تشويش و اضطراب كرد و بر اثر آن پنج پادشاه ، يعنى پادشاهان پرگام ، كاپادوكيّه ، بىتىنيّه ، ارمنستان و پنت بين خودشان عهد صلح ابدى بستند . فرناك در 169 ق . م درگذشت . از مورّخين عهد قديم پولى بيوس او را خيلى بد توصيف كرده ، چنان كه گويد : « از تمامى پادشاهانى ، كه قبل از من بودند ، غدّارى مانند او نبود » ( كتاب 27 ، فصل 17 ، بند 1 ) . مهرداد پنجم پس از فرناك برادر او مهرداد بتخت نشست . او را اورگت « 1 » ميخواندند ، كه بيونانى بمعنى خيّر است . از او چيزى در تاريخ نمانده ، جز اينكه لااديس دختر آنتيوخوس چهارم را ، كه ملقّب به اپىفان بود ، گرفت و از اين نكاح پسرى تولّد يافت ، كه مهردادش ناميدند . در 121 ق . م مهرداد پنجم را در سىنوپ كشتند و پسر او را ، كه در تاريخ معروف به مهرداد اوپاتر يا مهرداد ششم است ، بر تخت نشانيدند ( اوپاتر بيونانى يعنى داراى پدر خوب ) . اين پادشاه پنت ، كه از نوادر روزگار بود ، دشمن نيرومندى براى روميها گرديد و كارهائى كرد ، كه واقعا حيرتآور است و اگر كوچكى پنت و بزرگى روم را در نظر گيريم ، شايد بىنظير باشد . او را هاننىبال « 2 » ثانوى گفتهاند . ( هاننىبال يكى از سه بزرگتر سردار تاريخ عالم است ، كه از طرف دولت قرطاجنه لشكر بايطاليا كشيد و روزگار روميها را تيره و تاريك كرد ، لشكركشىهاى او از كوههاى پىرينه و آلپ « 3 » در زمستان و شكستهاى پىدرپى ، كه بروميها داد ، از شاهكارهاى فنون جنگى است ) . شرح كارهاى او در اينجا خارج از موضوع مىباشد ، اما شرح احوال مهرداد ششم اين است :
--> ( 1 ) - Evergetes ( نيكوكار ) . ( 2 ) - Hannibale . ( 3 ) - Pyrenees , Alpes .