حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2122

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

درياى سياه ، در جنوب كوههاى توروس « 1 » كيليكيّه ، از طرف مشرق رود فرات و از سمت مغرب رود هاليس ( قزل‌ايرماق كنونى ) . بيشتر اين مملكت فلاتى است مسطّح ، كه روئيدنى كم دارد و آب و هواى آن برّى « 2 » است . قسمت‌هاى حاصل خيزش در طرف جنوب شرقى در دامنه كوهها به طرف فرات است و در شمال در سواحل درياى سياه . اين قسمت شمالى را نويسندگان و مورّخين قديم پنت كاپادوكى يا باختصار پنت ناميده‌اند . از رودهاى مملكت رود هاليس ( قزل ايرماق ) و ايريس ( ياشيل ايرماق ) قابل ذكر است و برود دوّم رود پر آب ليكوس « 3 » ميريزد ( ليكوس را بازاب بزرگ يا عليا مطابقت داده‌اند . م . ) . اين رودها قابل كشتىرانى نيست . تاريخ كاپادوكيّه قبل از قرن سيزدهم ق . م مجهول است ، ولى در اين قرن اين مملكت مورد حمله هيت‌ها واقع شد و از اين عهد آثارى در كاپادوكيّه هست . بعد آسوريها به اين مملكت آمدند و بعضى تصوّر ميكنند ، كه نام سوريه ، كه يونانيها بولايتى نزديك سىنوپ داده بودند و نيز اينكه بعدها يونانيها كاپادوكيّه را لك‌سيرى « 4 » ، يعنى سوريّه سفيد ميناميدند ، از تسلّط آسوريها بر اين مملكت بوده است . بعد از انقراض آسور كاپادوكيّه جزو دولت ماد شد و پس از آن جزو دولت هخامنشى . ليكائونيّه « 5 » ، كه بعدها قسمتى از آسياى صغير بود ، در ابتداء جزو كاپادوكيّه بود ، زيرا اهالى آن از حيث زبان و اخلاق و عادات تفاوتى با اهالى كاپادوكيّه نداشتند . در باب مردم كاپادوكيّه عقيده اهل فنّ اين است ، كه هند و اروپائى يا آريانى بمعنى اعم بوده‌اند ، مذهبشان بمذاهب مردمان غربى آسياى صغير شباهت داشته و خدايان اين مردم ، كه اختصاص بخودشان داشت ، عبارت بودند : 1 - از خداى آسمان ، كه كيفر نقض قول را ميداد ، 2 - خداى ماه ، 3 - ربّة النوع بزرگ طبيعت ، كه ( ما ) ميناميدند . در موقع باده نوشىها براى ستايش اين ربّة النوع ، مردان بخودشان زخم ميزدند و دختران ناموسشان را قربان ميكردند . مذهب

--> ( 1 ) - Taurus . ( 2 ) - Continental . ( 3 ) - Lycus . ( 4 ) - Leucosyrie . ( 5 ) - Lycaonie .