حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2106

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

قشون از وضع قشون سلوكى چندان اطّلاعى نداريم ، ولى بطور كلّى ميتوان گفت ، كه لشكر سلوكى از سپاهيان اجير و سپاه چريك بومى تركيب ميشد . سپاهيان اجير آنهائى بودند ، كه كسبشان اجير شدن به اين و آن براى جنگ بود . سپاه بومى را از مردمان مختلف ، كه تابع سلوكىها بودند ، ميگرفتند . اما اينكه آنها را بجبر بجنگ حركت ميدادند يا موافق ميل خود آنها ، اين مسئله معلوم نيست . اين مسئله نيز ، كه آيا سلوكيها قشون دائمى داشته‌اند ، روشن نيست و بين محقّقين اختلاف است ، ولى چنين به نظر ميآيد ، كه غير از ساخلوهاى انطاكيّه و جائى ، كه اسلحه خانه سلوكى بوده ، در جاهاى ديگر قشون دائمى وجود نداشته . از زمين‌هاى دولتى در بعض جاها مستعمره نظامى تشكيل ميشد و بنابراين بعضى تصوّر كرده‌اند ، كه در اين‌جاها افرادى در وقت صلح بزراعت ميپرداختند و هنگام جنگ براى خدمت حاضر ميشدند ، ولى عقيده‌اى ، كه بحقيقت نزديك باشد ، اين است ، كه در اين زمين‌ها نظاميان از كار افتاده را مينشاندند . بوميهائى ، كه در جنگ‌ها شركت ميكردند ، متنوّع بودند ، مثلا در جنگ رافيا « 1 » ، كه سلوكىها در 217 ق . م با مصريها كردند ، سپاهيان بومى از اين ملل و اقوام بودند : ليديها - پارسىها - تراكيها - كادوسيان - كردوك‌ها ( كردها ) - داهىها - كوسّيان - اعراب - كيليكىها . اسلحه اين‌ها اسلحه ملّى خودشان بود ، ولى لباسشان به طرز لباس مقدونى . اسلوب جنگ كردن اينها هم گمان ميكنيم ، همان اسلوب سابقشان بوده ، زيرا در مواردى ، كه از بودن سپاهيان پارس در لشكرهاى جانشينان و سلوكىها ذكرى مىشود ، ميبينيم ، كه آنها تيراندازان يا فلاخن‌دارانند ، يعنى پارسىها را براى جنگيدن از دور بجنگ مىبرند . اگر اين موارد را مصاديق قاعده كلّى فرض كنيم ، بايد به اين عقيده باشيم ، كه سلوكيان نميخواسته‌اند ، بوميها بجنگ تن‌بتن عادت كنند و در

--> ( 1 ) - Raphia .