حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
547
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
ساخته براى آينده ترتيبى بدهند . شيخ حسن كوچك و ساتى بيك بارّان رفتند و شيخ حسن بزرگ بعراق برگشت . اين صلح اگر دوام ميكرد ديگر براى شيخ حسن بزرگ حيثيّتى باقى نميگذاشت و از جانب او در حكم تصديق سيادت امير شيخ حسن كوچك و خاندان چوپانى بود . به همين نظر شيخ حسن بزرگ يكى از خواص خود را بخراسان فرستاده طغاتيمور خان را بآمدن بعراق تحريك نمود طغاتيمور خان هم در ماه رجب سال 739 بساوه آمده و در آنجا شيخ حسن به خدمت او رسيده مراسم استقبال را به عمل آورد ولى كمى بعد ملتفت خبط خود شد و ديد كه امراى خراسان هيچكدام به او اعتنائى ندارند امّا چون چارهاى نداشت تحمّل كرد و در همين اثنا بود كه خبر حركت شيخ حسن چوپانى و ساتى بيك بعزم دفع طغاتيمور خان رسيد . شيخ حسن چوپانى بتدبير شيخ حسن بزرگ را بار ديگر به خدمت خود و ساتى بيك كشانيد و طغاتيمور كه تاب جنگ نداشت بخراسان برگشت . سلطنت شاه جهان تيمور خان ( ذى الحجه 739 - ذى الحجه 740 ) پس از برگشتن بآذربايجان امير شيخ حسن كوچك دستگاه ساتى بيك را غارت كرده به اين بهانه كه ايلخانى از زنى ساخته نيست يكى از نبيرهزادگان يشموت پسر هولاگو را كه سليمان خان نام داشت بايلخانى منصوب نمود و ساتى بيك را به زور بزوجيّت به او داد . شيخ حسن بزرگ چون اين خبر را شنيد او نيز پسر آلافرنگ بن گيخاتو را با لقب شاه جهان تيمور خان بايلخانى برداشت و بعراق عرب آمده بغداد و ديار بكر و خوزستان را تحت استيلاى خويش آورد . دو حريف قوى يعنى دو شيخ حسن بادو ايلخان جديد در چهارشنبهء آخر ذى الحجهء 740 در نواحى نهر جغاتو در مراغه روبرو شدند و شكست بر اردوى شيخ حسن بزرگ و شاه جهان تيمور روى كرد . شيخ حسن ايلكانى مغلوب ببغداد برگشت و شاه جهان تيمور را معزول نموده خود مستقلّ شد و اساس سلسلهء امراى ايلكانى يا جلاير را در اين سال ريخت .