حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

387

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

6 - اتابك خاموش قزل ارسلان بن اوزبك 622 - 626 از اتابك اوزبك فرزندى نمانده بود جز پسرى كر و گنگ مادرزاد بنام قزل ارسلان كه به همين علّت او را اتابك خاموش لقب داده‌اند و او دخترى را كه نوادهء علاء الدّين كربه ارسلان احمديلى بود به عقد خود درآورد و پس از پدر در قسمتى از آذربايجان از جمله بر مراغه و رويين‌دز امارت مانندى داشت . در سال 626 موقعى كه سلطان جلال الدّين منكبرنى در گنجه بود اتابك خاموش پيش او رفته زمين خدمت بوسيد سپس از آنجا بالموت سفر كرد و پس از يك ماه در همانجا مرد و زوجهء او را هم جلال الدّين بزنى گرفت و سلسلهء اتابكان آذربايجان پس از قريب 85 سال اميرى برافتاد . اتابكان آذربايجان مخصوصا شمس الدّين ايلدگز و دو پسرش جهان پهلوان و قزل ارسلان در تاريخ ادبيّات زبان فارسى ذكرى بخير دارند زيرا كه عدّه‌اى از گويندگان بزرگ زبان شيواى ما بقصايدى غرّاء ايشان را مدح گفته و نام ايشان را جاويد ساخته‌اند و مشهورترين ايشان ظهير الدّين محمّد فاريابى و افضل الدّين خاقانى شروانى و شرف الدّين شفروهء اصفهانى و مجير الدّين بيلقانى و اثير الدّين اخسيكتى و جمال الدّين اشهرى مىباشند . اسامى اتابكان آذربايجان و زمان هريك 1 - شمس الدّين ايلدگز 541 - 568 2 - نصرة الدّين محمّد جهان پهلوان پسر ايلدگز 568 - 582 3 - مظفّر الدّين عثمان قزل ارسلان پسر ايلدگز 582 - 587