حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
176
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
به يارى فولاد ستون فرستاد و فولاد ستون در اهواز به سختى ملك رحيم را منهزم ساخت در 445 شيراز را از برادر خود ابو سعد گرفت و بنام طغرل سلجوقى و برادر خويش ملك رحيم و پس از ايشان باسم خود خطبه خواند و بر فارس مستولى شد . در سال 447 يكى از سران ديلمى فولاد نام كه بر قلعهء اصطخر مسلط بود فولاد ستون را از شيراز بيرون كرد و نام طغرل را از خطبه انداخت و باسم ملك رحيم و ابو سعد خسرو شاه خطبه خواند ولى ايشان به زودى دريافتند كه او راه تزوير ميرود به همين جهت فولاد ستون و ابو سعد بر شيراز حمله بردند و به زحمت زياد فولاد را از آنجا راندند و شيراز را بار ديگر بنام ملك رحيم تحت امر خود گرفتند . ملك رحيم به شرحى كه در تاريخ سلاجقه خواهيم گفت در همين سال 447 كه تاريخ ورود طغرل سلجوقيست ببغداد بدست او اسير شد و خليفه امر داد كه بنام طغرل خطبه بخوانند . به اين ترتيب ملك رحيم آخرين ديالمهء عراق است و اگرچه برادرش فولاد ستون تا يك سال ديگر يعنى تا 448 حيات و در فارس حكومت داشته تاريخ دستگيرى او و قطع خطبهء بغداد را از نام او كه بمنزلهء ختم دورهء امارت آل بويه در بغداد است بايد سال انقراض واقعى اين سلسله شمرد . مدّت امارت ملك رحيم شش سال و ده روز بود . ب - ديالمهء عراق و خوزستان و كرمان ديالمهء عراق عرب و خوزستان و كرمان يعنى ممالكى كه ابتدا بدست ابو الحسين احمد معزّ الدّوله فتح شد و بعد از او در سال 356 بپسرش عزّ الدّولهء بختيار رسيد چنان كه ديديم پس از قتل عزّ الدوله در 367 بدست عضد الدّوله پسر ركن الدّوله افتاد و از خاندان معزّ الدّوله بيرون رفت و اين ولايات تا سال 448 كه در آن تاريخ فولاد ستون بتوسط يكى از رؤساى شبانكاره از امارت فارس و كرمان رانده شد همواره بين پسران و نوادگان عضد الدّوله مابهالنّزاع بود چنان كه گاهى تمام اين نواحى بدست يك نفر مىافتاد و گاهى ديگر هر قسمت يا هر دو قسمت از آنها مطيع يكى از ايشان بود و ما چون شرح