حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

155

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

مقارن همان ايّامى كه ابو بكر بن رائق از فرستادن مال ببغداد خوددارى كرده بود ابو عبد اللّه بريدى نيز از اداى خراج اهواز بخليفه سرپيچيد و اين حال باقى بود تا آنكه ابن رائق بر بغداد استيلا يافت و براى اداى حق لشكريان و ادارهء كارها به پول محتاج شد و درصدد وصول خراج اهواز برآمد و به همين قصد بجكم سردار ترك خود را بسركوبى ابو عبد اللّه بريدى روانهء آن شهر كرد . بجكم در سال 325 اهواز را از ابو عبد اللّه بريدى گرفت و ابو عبد اللّه بفارس بپناه ابو الحسن علىّ بن بويه گريخت . فتح اهواز بدست آل بويه در 326 بريدى پس از رسيدن به خدمت علىّ بن بويه او را بگرفتن عراق عرب تطميع كرد . على هم برادر كوچك خود ابو الحسين احمد را كه دو سال قبل بر كرمان دست يافته بود بهمراهى ابو عبد اللّه بريدى مأمور فتح عراق عرب نمود . بجكم از اهواز بجلوگيرى ايشان بارّجان ( بهبهان حاليّه ) آمد ليكن شكست يافت و خوزستان را تخليه كرده براى استمداد از ابو بكر بن رائق به شهر واسط گريخت . ابو الحسين احمد بن بويه خوزستان را به كلى تسخير كرد امّا بريدى كه غرضى جز استيلاى خود نداشت به زودى از پيش احمد بن بويه فرار كرد و با بجكم دست يكى نموده اهواز را پس گرفت . ابو الحسن على از فارس ببرادر كمك كرد و احمد بن بويه مجددا اهواز را مسخّر ساخت و بريدى ببصره منهزم شد . امير الأمرا ابو بكر بن رائق براى بيرون كردن احمد بن بويه مأمورى پيش بجكم كه در واسط مقيم شده بود فرستاد و او را بطمع حكومت اهواز بجنگ مجدّد با احمد بن بويه دعوت نمود ليكن بجكم كه در فكر تسخير بغداد و گرفتن مقام ابن رائق بود اين دعوت را نپذيرفت و علنا طريق طغيان پيش گرفت . ابن رائق با ابو عبد اللّه بريدى ساخت و به او وعده داد كه اگر بجكم را از واسط براند آنجا را به او واخواهد گذاشت و بريدى طمّاع جاه‌طلب نيز اين تكليف را بميل قبول كرد بجكم به سهولت ابو عبد اللّه بريدى را در نزديكى بصره مغلوب كرد امّا چون خيال او استيلاى بر بغداد و غلبهء بر ابن رائق بود فورا از بريدى عذرخواهى نمود و با او به اين شرط صلح كرد كه پس از گرفتن بغداد واسط را در عهدهء او بگذارد . بريدى بخوشى اين پيشنهاد را استقبال نمود و بر ضدّ ابن رائق با بجكم متّحد و هم‌قسم شد .