حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
122
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
چه مردم آمل و جمعى از سران ديلم كه معروفترين ايشان ليلى « 1 » بن نعمان بود بر حسن دست يافتند و ناصر را از قلعه به زير آورده باحترام تمام بمقام خود برگرداندند . ناصر هم حسن بن قاسم را عفو كرده نوادهء خود يعنى دختر ابو الحسين را به او داد و بگرگان مأمورش نمود . 4 - حسن بن قاسم داعى صغير ( 304 - 316 ) ناصر كبير در آخر عمر از كار كناره كرده و بتدريس و عبادت پرداخت و حسن بن قاسم داماد خويش را بجانشينى خود تعيين نمود سپس در شعبان 304 وفات يافت . حسن بن قاسم بلقب داعى صغير مشهور است و او نيز مانند حسن بن زيد و برادرش محمّد از سادات حسنى است بر خلاف ناصر كبير كه از سادات حسينى است . از فرزندان ناصر كبير ابو القاسم جعفر بر خلاف برادر با داعى صغير مدّعى شد و با محمّد بن صعلوك كه در رى بود بر خلاف داعى دست يكى كرد و در 306 بآمل تاخت امّا چون مردى ظالم بود و مردم فريفتهء حسن سيرت و كفايت و سياست داعى صغير بودند او را راندند داعى در سال 307 بآمل آمد و در 308 سردار خود ليلى بن نعمان را بخراسان فرستاد ليلى نيشابور را تسخير كرد و بطوس تاخت ليكن در آنجا در سال 309 از سامانيان شكست خورد و بدست سپاهسالار اردوى نصر بقتل رسيد . نصر بن احمد سامانى كه از دستاندازيهاى داعى و اصحاب او بگرگان و خراسان در وحشت افتاده بود يكى از سرداران ترك خود يعنى قراتگين را با 30000 سپاهى در تاريخ 310 بگرگان فرستاد و در اين لشكركشى باز ابو القاسم جعفر با دشمنان
--> ( 1 ) - در نام اين سردار معروف ديلمى بين محققين اختلافست . ظاهرا ليلى تحريف يكى از اسامى گيلكى است كه به علت جهل ناسخين به اين صورت درآمده و صورت اصلى آن از ميان رفته است .