حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
13
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
1 - عرب بائده آنچه از عرب بائده باقى مانده غير از يك مشت افسانه و خرافات چيزى ديگر نيست چه اين اقوام چنان كه اشاره كرديم همه مدتها قبل از ظهور اسلام از ميان رفته بودند و چون از ايشان كتيبه و مسكوكى بجا نيست كه از آنرو بتوان مطالبى راجع بگذشتهء ايشان استنباط كرد نميتوان براى اين قبائل بتاريخى قائل شد فقط چون در قرآن ذكر بعضى از طوايف عرب بائده بر سبيل عبرت و براى ايقاظ مسلمين آمده مفسّرين اوليّه هرچه را كه در باب اقوام مزبور از اين و آن شنيده بودند در كتب تفاسير نقل كرده و از اين راه آن قصص و حكايات كه هيچگونه اساس تاريخى ندارد در اذهان مردم جايگير شده است . از جملهء اين حكاياتست افسانههاى مربوط بقبيلهء عاد و پادشاهان ايشان از قبيل شديد و شداد و پايتخت اين پادشاهان يعنى شهر ارم . برحسب اين قصص ارم شهرى بوده است داراى ابنيه و عمارات عجيب و بوسعت دوازده فرسخ در دوازده فرسخ و سيصد هزار قصر مرصّع كه ديوارها و ستونهاى آنها را از ياقوت و زبرجد و احجار كريمهء ديگر ساخته بودند و از ميان آنها انهارى ميگذشته است كه ريگهاى ته آنها از انواع جواهر الوان بوده و از اينگونه اوصاف دور از عادت و عقل . شدّاد بگفتهء همين مفسّرين از سلاطين كشورگشاى بزرگست چه او بادّعاى ايشان شام و مصر و عراق را فتح كرده و از غارت اين سرزمينها غنايم بسيار بديار خود آورده و شهر ارم را كه در حكم بهشت روى زمين بوده است بنا نموده ليكن قبل از آنكه از نعم اين بهشت برخوردار شود خاك او و بهشتش را در خود فروبرده و به اين ترتيب نابود گرديده است . شهرت ديگر قبيلهء عاد مثل قبيلهء ثمود بقول مشهور طغيان ايشان نسبت بخداى يگانه و مخالفت شديد آن دو قبيله است نسبت بپيغمبرانى كه بر ايشان مبعوث بودهاند .