حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
ترجمهء احوال 3
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
در مورد تهمتهائى كه به سپاه اسلام زده شده است بايد اذعان داشت كه نويسنده تحت تأثير عواطف و احساسات ناسيوناليستى خود قرار داشته و نظرش بيشتر متوجه اعراب بوده است تا سپاه اسلام . بايد توجه داشت كه همين « جماعت بيابانى » حاملان عقيده و ايمانى بودند كه منبع و منشاء الهى و آسمانى داشت و همانها بودند كه موجب و منشاء خير و بركات الهى براى آنها كه به اسلام گرويدند ، شدند . در مورد رفتار خشن سپاه اسلام هم بايد گفت كه هميشه و همه وقت ، همه كارها با ملايمت و ملاطفت پيش نمىرود ، خصوصا اگر امر الهى باشد به كار گرفتن شمشير آخته خود صوابى عظيم است . پيشگفتار كتابخانهء خيام كه دارندگان آن ديريست خدمتگزار واقعى ادب و فرهنگ ايران هستند در اين اوان دورهء تاريخ بعد از اسلام ايران تأليف دانشمند عاليمقام و مورخ گرانمايه عباس اقبال آشتيانى را با فهارس لازم و تجديد نظر در برخى مطالب براى استفادهء پژوهندگان وقايع تاريخى و جويندگان علل حوادث اين سرزمين كهن آمادهء طبع ساخته است و با يافتن دستورى از جانب خاندان جليل پيرنيا بخش تاريخ پيش از اسلام ايران را نيز كه تأليف دانشمند فقيد مشير الدولهء پيرنياست بچاپ رسانيده ، تا از حاصل كوشش اين دداشى مرد بلندپايه اطلاع بر تمامى احوال دوران تاريخى اين مرزوبوم دست دهد و چون سزاوار مىنمود كه خوانندگان ارجمند همراه اين تأليف از احوال مؤلف آن نيز آگاهى پيدا كنند همچنانكه دوشادوش اطلاع بر مطالب تاريخى دوران اسلامى احوال و آثار مؤلف آن را نيز مىيابند لذا اينجانب از دوست دانشمند خود آقاى دكتر باستانى پاريزى كه در طبع و نشر و تهيهء فهارس دورهء كامل تاريخ ايران پيش از اسلام همين مؤلف كوششى ارزنده به كار بردهاند درخواست كردم كه اينجا نيز در احوال مرحوم مشير الدوله و خاندان پيرنيا آن اندازه كه كتاب حاضر تواند برتافت شرحى به رشتهء تحرير درآورند و اينك شما حاصل تحقيق ارزندهء ايشان و شرح حال مؤلف ارجمند كتاب را بدنبال اين پيشگفتار پيش چشم داريد و كتاب پرمايهء او را نيز . دكتر محمد دبير سياقى