سلامت چيز مىنويسند و اگر كسى در فرانسه مثلا يك غلط املائى يا نحوى و صرفى بكند فورا بر او حمله مىكنند و ايراد مىگيرند و از روى گرامر « لاريو و فلورى » « 1 » يا غير آن غلط بودن آن را باصرار تمام اثبات مىكنند ، ولى خود اين آقايان بقول سعدى كه مىگويد : من در همه قولها فصيحم * در وصف شمايل تو اخرس وقتى كه پاى زبان فارسى يعنى زبان پدر و مادرى خودشان بميان مىآيد گنگ و لال و اخرس و الكن مىشوند و در هرسطر ده غلط املائى و صرفى و نحوى مىكنند و ديگر خود را به هيچ قيود و حدودى مقيد نمىدانند و اگر كسى بر آنها ايراد بگيرد درياى غضب آقايان بتلاطم مىآيد و سيلاب فحش را بر او روان مىكنند و مىگويند فلان فلان شده مىخواهى قواعد عرب را در زبان فارسى اجرا نمائى ؟ خير « من اين را غلط نمىدانم » و جميع نحويين و لغويين عرب و عجم غلط كرده‌اند و من از آسمان افتاده‌ام و مىگويم صحيح همين‌طور است كه من نوشته‌ام « 2 » . بارى از موضوع پر دور افتاديم ، برويم بر سر مطلب ، بعد از « تاريخ ايران » و « تاريخ ملل قديمهء مشرق » هردو تأليف آقاى ذكاء الملك كتابى به اين نفيسى در اين موضوع بعقيدهء ما در ايران در اين اواخر تأليف نشده است و ما مؤلف محترم را بتأليف اين كتاب از صميم قلب تهنيت مىگوئيم و تكثر امثال ايشان را براى سعادت ايران و احياى آثار صناديد عجم و دميدن روح جديدى در كالبد زبان فارسى از خداوند خواستاريم . . . » . * * *

--> ( 1 ) Larive et fleury ( 2 ) خوشبختانه بعضى اشخاص جسته جسته ما بين طبقهء نويسندگان جديد پيدا شده‌اند كه از اين قاعدهء كليه مستثنىاند و در كمال صحت و بىغلطى با انشاء سهل و سادهء شيرين مطابق اصل طبيعت زبان فارسى چيز مينويسند ، مثلا آقاى عرفان كه « ايلياد » را در پاورقى « شفق سرخ » ترجمه كرده است در نهايت تردستى و استادى از عهدهء اين كار برآمده است و هموطنان خود را بيكى از شاهكارهاى ادبيات غربى آشنا ساخته و از اين راه خدمت بزرگى بادبيات ايران نموده است ديگر آقايان سعيد نفيسى و ياسمى و افشار و مشرف الدولهء نفيسى كه مقالات اين اخير در خصوص راه‌آهن ايران در جريدهء « ايران » با آنكه در موضوع ادبى نيست سرمشق چيزنويسى در مواضيع علميه و فنيه است ، و همچنين در روزنامهء « قشون » غالبا بامضاى « غلامحسين مقتدر » مقالاتى مندرج است كه بسيار صحيح و متين و خوش‌سليقه است ، و همچنين بسيارى ديگر از آقايان كه اسامى شريفشان فعلا بخاطر نيست .