دربارهء آن كتاب علامهء مرحوم محمد قزوينى انتقادى تحت عنوان « مطبوعات جديده » تحرير كرده بود كه در شمارهء 8 سال سوم مجلهء ايران‌شهر ( طبع برلين سال 1304 شمسى ) چاپ شده است و آن گويا سخنى است بر كار باارج مرحوم اقبال و پيداست هنگامى كه آن كتاب مختصر درخور اين مايه ارجمندى باشد كتاب حاضر كه صورت كامل و جامع بخش تاريخ ايران آنست مقامى برتر خواهد داشت و اينك نوشتهء علامهء مرحوم محمد قزوينى « 1 » . « اگر كسى بخواهد نمونهء كاملى از روانى انشاء و سلاست عبارت و روشنى مطلب و وضوح معنى و حسن ترتيب و تبويب تماشا كند بايد بلاشك اين كتاب را مطالعه نمايد . نميدانم كجااند آن كسانى كه ميگويند زبان فارسى حاليه تنگ است و استعداد تدوين كتب علمى و ادبى مطابق احتياجات عصر جديد را ندارد ، خوبست بيايند و در اين كتاب نظرى افكنند تا ببينند مؤلف هنرمند آن با چه استادى و مهارت از عهدهء اين كار برآمده و يكى از مواضيع بسيار دلكش يعنى تاريخ ملل قديمه به وضع اروپا را گرفته و با بهترين اسلوبى و سهل‌ترين انشائى به همين فارسى متداول حاليهء خودمان بدون استعانت نه از كلمات اروپائى ، نه از لغات « قلنبهء » عربى ، نه از تعبيرات و اصطلاحات تركى ، نه از فارسيهاى منسوخ قديمى ، كتابى در منتهاى نفاست و مطبوعيت از آن ساخته است بطورى كه عوام و اطفال در نهايت سهولت آن را مىفهمند و خواص از سلاست انشاء آن لذت مىبرند ( چنان كه در تعريف بلاغت گفته‌اند ما تفهمه العامة و ترضاه الخاصة ) و شكى نيست كه مؤلف فاضل از عهدهء چنين امر خطيرى برنيامده است مگر بواسطهء سرمايهء بسيار وسيعى كه از ادبيات فارسى و عربى ( علاوه‌بر اطلاعات عميق از السنه

--> ( 1 ) نقل از مجلهء ايرانشهر شمارهء 8 سال سوم ( طبع برلين سال 1304 شمسى ) منقول در كتاب بيست مقالهء قزوينى ( ج 2 ص 210 ببعد چاپ اول ) گردآوردهء مرحوم عباس اقبال آشتيانى با حذف شمارهء صفحات مربوط به كتاب تاريخ عمومى به علت عدم احتياج .