حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى

مقدمه 226

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )

او - بود وليعهد كند تنفّر و كينه دشمنان خسرو باندازه‌اى بود كه در محبس مهرداد پسر او را در پيش چشم او سر بريدند از وقايع مهمّه سلطنت خسرو يكى طغيان آب فرات و دجله است كه بين النّهرين را مبدّل به باتلاقهائى كرد و ديگرى طاعونى است كه كشتار زياد نمود خصائل خسرو پرويز خسرو پرويز بعد از انوشيروان معروفترين شاه ساسانى است از قصور عالى و حرم‌سرا و تجمّلات دربار او حكايتها مانده و ادباء و شعراى دوره‌هاى اسلامى داستانها گفته يا سروده‌اند خزانه ها و گنجها و تجمّلات او را احدى از شاهان سابق ساسانى نداشته عدهء زنان اين شاه را مورّخين سه هزار نوشته‌اند و علاوه‌بر آنها چند هزار كنيزك براى سرودن و نواختن جزو حرمسراى او بودند « 1 » از اينجا ميتوان فهميد كه مخارج دربار ايران در آن زمان چه بود و اگر در نظر آريم كه خسرو پرويز در محبس در مقام مدافعه از خود ميگفته كه موجودى خزانهء ايران را چهار برابر كرده و مخارج جنگهاى 25 ساله او را با بيزانس علاوه كنيم به آسانى ميتوان دريافت كه چه تحميلاتى در زمان او بمردم ايران ميشد جنگهاى او با روم قواى ايران را تحليل برد : خسرو در سال هاى اوّل جنگ فتوحات نمايانى كرد و اين بهره‌منديها از جهت ورزيدگى لشگر ايران در زمان شاهان قبل و اصلاحات انوشيروان در امور لشگرى و لياقت شهربراز و شاهين - دو سردار نامى ايران آن زمان - بود بر اثر اين فتوحات موقعى رسيد كه پرويز ميتوانست منّتى بر هرقل نهاده پيشنهاد او را راجع به صلح بپذيرد و با شرايط مفيدى عهدنامه‌اى منعقد نموده ايران را بحدود طبيعى آن‌كه درياى سياه و رود فرات بود برساند ( يعنى لازيكا و نيز بقيّه ارمنستان و بين النّهرين را بايران ضميمه نمايد )

--> ( 1 ) - تاريخ طبرى بعضى از مورّخين عده زنان حرم‌سراى او را از ده الى دوازده هزار نفر نوشته‌اند نامىترين زنهاى او يكي مريم دختر مريس قيصر بيزانس و ديگرى شيرين سريانى بود كه بعد از خسرو چون قباد دوم ميخواست او را ازدواج كند خود را كشت