حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 201
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
گفتهاند زيرا ميل مفرطى به شكار اين حيوان داشته كتاب هفت گنبد را حكيم نظامى گنجوى بنام اين شاه برشته نظم درآورده شكست فاحشى كه بهرام بهياطله داد براى ايران آن روزى بسيار مهم بود در زمان اين شاه چون نجباى ارمنستان نخواستند پسر ( بهرام شاپور ) پادشاه ارمنستان گردد تعيين يكنفر والى را تقاضا كردند و اين مملكت يكى از ايالات ايران گرديد موافق روايات ايرانى بهرام بعد از فتح خود نسبت به هياطله بهند رفت و پادشاه هند در ازاى جلوگيرى از هياطله كه براى آن مملكت هم بسيار خطر ناك بودند ايالت سند و مكران را به او واگذارد و بهرام دوازده هزار نفر لورى براى رامشگري و خنياگرى « 1 » از هند بايران آورد صحّت اين روايات معلوم نيست ولى مىرساند كه بين ايران و هند در اين زمان روابطى بوده شانزدهم - يزدگرد دوّم ( يزدكرت ) بعد از پدر به تخت نشست و حملات هياطله بايالات شمال شرقى در ايران مجالى به او نداد كه بروميها بپردازد در اين آوان مذهب عيسوى در ارمنستان انتشار مييافت و يزدگرد ميخواست آن را در مذهب زرتشتى نگاه دارد تا از ايران جدا نشود اما خطّى كه ميسروپ ارمنى اختراع كرده بود ( 397 م . ) مبانى ملّى ارامنه را محكم نموده آنها را بپافشارى تشويق ميكرد وزير ايران مهرنرسى اعلاميّهاى منتشر و اصول مذهب عيسوى را ردّ كرد روساى روحانيّين ارامنه ردّى بر اين ردّ نوشتند و بعد ارامنه شوريدند در اينموقع يزدگرد از جنگهائى كه در مشرق با هياطله مينمود خلاصى يافته بارمنستان شتافت و جنگ خونينى در آوارائير درگرفت سردار قشون ارامنه واردان مامى كنى كشته شد و رئيس روحانييّن ارامنه با ده نفر از كشيشهاى بزرگ اسير شدند پس از آن آرامش برقرار
--> ( 1 ) - رامشگر بمعنى سازنده و خنياگر بمعنى مغنّي يا خواننده است