حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 164
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
را از دست نرون بگيرد ( 63 م . ) اكثر محقّقين تصوّر ميكنند اشارهاى كه در دين كرت « 1 » بجمعآورى آوستا در زمان بلاش شده راجع به بلاش اول است توضيح آنكه موافق روايات زرتشتى از جهت استيلاى اسكندر و مقدونيها بر ايران آوستا از ميان رفته بود و اين شاه درصدد جمعآورى آن برآمد و در زمان اردشير بابكان اين كار انجام شد بلاش و خانواده او خيلى مذهبي بودند تاجگذارى تيرداد در روم تيرداد كه بر حسب عهدنامه ميبايست در روم تاجگذارى كند در حركت مماطله كرد و بعد از سه سال عزيمت روم نمود مسافرت او چنان كه نوشتهاند با طمطراق و دبدبه انجام يافت : سه هزار سوار پارتى با او در ممالك روم حركت ميكردند سفر او بروم و مراجعت بارمنستان نه ماه طول كشيد و براى مخارج او خزانه روم به پول كنونى روزى سى هزار تومان ميداد توضيح آنكه تيرداد چون مذهبى بود نخواست از راه دريا مسافرت كند چه موافق مذهب زرتشت آب يكى از عناصر مقدّس و آلودن آن به كثافات ممنوع است تيرداد بعد از مراجعت بارمنستان دربار خود را مانند دربار شاهان اشكانى ترتيب داد و عهدنامهاى كه بين بلاش و نرون منعقد گرديد صلح محكمى بين دو دولت بزرگ ايران و روم برقرار نمود چنان كه در مدّت پنجاه سال طرفين منازعهاى نداشتند در زمان اين شاه آلانها « 2 » با گرجيها همدست شده ارمنستان و آذربايجان را معرض تاختوتاز قرار دادند و بلاش از قيصر روم و سپاسين استمداد
--> ( 1 ) - دين كرت يكى از كتب مذهبى زرتشتيان است ( 2 ) - آلانها آريانهاي ايرانى بودند و در ابتداء در نزديكى دربند داريال سكنى داشتند و ليكن بعدها اراضى وسيعه را از دربند واقع در كنار درياى خزر تا مصّب رود ( ولگا ) يا اديل تصاحب كردند مغولها در قرن هفتم هجرى اينها را كوچ داده به ممالك مختلفه بردند چنان كه در چين هم آثارى از اينها يافتهاند آلانها را ( آس ) نيز ميناميدند و مردم است كه در قفقازيّه سكنى دارند از اعقاب آنها ميباشند