حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 155
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
بسيار بد و عقبنشينى براى احتراز از شورش اختيار شده بود سر كراسّوس را براى ارد وقتى كه در ارمنستان بود برده بپاى او انداختند در اين موقع نمايشى از تصنيفات اوريپيد « 1 » مصنّف مشهور يونانى بمناسبت عروسى پاكر پسر ارد با دختر پادشاه ارمنستان در دربار ميدادند و يكى از بازيگرهاى يونانى سر را بلند كرد و شعرى از اوريپيد بمناسبت احوال بخواند سورنا چنان كه از نوشتههاى مورّخين رومى استنباط مىشود اثر غريبي در روميها گذارده و جالب توجّه مخصوص شده بود اين سردار ده هزار نفر سوار از املاك و علاقجات خود براى اين جنگ تجهيز كرده بدشت نبرد برد بعد از فتح حرّان ارد عزم تسخير سوريّه را كرده با كاسّيوس « 2 » كه بقية السّيف قشون رومى را بدان مملكت مراجعت داده بود جنگ نمود اينجا رومىها باسلوب پارتىها عمل كرده و قشون ايران را بكمين گاهى كشيده شكست دادند پس از آن متاركهء ممتدّى بين ايران و روم وقوع يافتباز در 39 ق . م . ارد پاكر را با سپاهيان زياد و لابىنيوس سردار رومى كه در خدمت شاه ايران بود براى تسخير سوريّه فرستاد در ابتداء او موفّق شد و ليكن بعد از آمدن وينتيديوس باسّوس « 3 » بسوريّه بهرهمندى با روميها گرديد توضيح آنكه پاكر در اين جنگ كشته شد و ارد از تسخير سوريّه منصرف گرديد و بعد بواسطه فوت پسرش از سلطنت بيزار شده آن را به پسر ارشد خود فرهاد واگذارد . حرّان و ماراتن جنگ حرّان اهميّت زياد در تاريخ ايران دارد زيرا روميها تا اين زمان در همهجا فاتح بودند و اين شكست بر صولت آنها سايه افكنده نام دولت پارت را در عالم بزرگ كرد جنگ حرّان نظير جنگ ماراتن است چنان كه در آن زمان دولت عظيم هخامنشى در نهضت خود بغرب در دفعه اولى به ديوار محكم يونانى برخورد و توسعهء آن متوقّف شد
--> ( 1 ) - EURIPIDE ( 2 ) - CASSIUS ( 3 ) - VINTIDIUS BASSUS