حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 147
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
زردپوست ديگرى موسوم به ( يوئهچى ) نموده آنها را از جاهايشان راندند ( 200 ق . م . ) مردمان مزبور هم بنوبت خود بمردمانى كه موسوم به ( سكا ) يا سك بودند فشار آوردند اين بود كه سكها بپارت و باختر ريختند . اشك 8 - اردوان دوّم كه عموى فرهاد بود با مردم يوئهچى جنگ كرده زخم برداشت و بر اثر آن فوت كرد اين مردم را هونها به طرف ايران رانده بودند بر اثر فشار آنها دولت باختر بهند منتقل گرديده بعد از شصت سال منقرض شد و يوئهچىها در باختر دولتى تأسيس نمودند كه در تاريخ موسوم به ( كوشان ) است مدّت سلطنت اردوان ظاهرا دو سال بود و بعد از او پسرش مهرداد به تخت نشست اشك 9 - مهرداد دوّم بزرگ - اين شاه يكى از شاهان بزرگ اشكانى است در زمان او ايران بر سكها و مردمان صحراگرد كه از طرف شمال فشار بممالك ايران وارد مىنمودند فائق آمد و مهرداد چنان شكستى به آنها داد كه ديگر مدّتها متعرّض ايران نشدند و نيز از زمان اين شاه ايران در مرحله جديدى داخل شد توضيح آنكه دولت عالمگير روم تمام عالم غرب را تسخير كرده بسرحدّات ايران نزديك گرديد و اوضاع جديدى در آسياى غربى پيش آمد خلاصه اوضاع در چند كلمه اين است : از يك طرف دولت روم تسخير ايران و هند را براى تكميل جهاندارى خود لازم ميديد از طرف ديگر ايران كه به طرف غرب بسط و توسعه مييافت با اين حريف قوى و زبردست كه عالم را عاجز كرده بود قهرا مواجه ميشد در نتيجه اين پيشآمدهاى تاريخى ايران و روم در مدّت چند قرن با هم در سر تقسيم عالم در مبارزه و جنگ شدند و كشمكش اشكانيان با روميها با فاصلههائى سه قرن دوام يافت و پس از انقراض آنها هم سلسله اين جنگها نگسست چه ساسانيان نيز چنان كه بيايد در مدّت چهار قرن با رومىها و يونانىها