حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 130
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
مانند زبان سانسكريتى يعنى زبانى كه كتابهاى مقدّس هنديها در آن نوشته شده و زبان آوستائى يعنى زبانى كه آوستا كتاب مقدّس زرتشتيها در آن انشاء شده از زبان مشترك آريانها آمده يعنى اين سه زبان مثل سه برادر از يك پشتاند امّا از زبان مشترك آريانها يا پدر جدّ زبان امروزى ما هيچ نوع آثارى در دست نيست زيرا زبان مزبور را مردمان آريانى در حدود لااقلّ سه هزار سال ق . م . حرف ميزدند و تاريخ نوشتههاى مردمان آريانى نژاد از يكهزار و چهارصد سال ق . م . بالاتر نمىرود ( ريگودا كتاب مقدّس هنديها ) كتيبهها شاهان هخامنشى كتيبههائى در جاهاى مختلف ايران نويسانده اند عدّه كتيبههائيكه تا حال كشف شده چه بر بناها و چه بر آثار و اشياء بچهل بالغ است مهمترين اين كتيبهها از داريوش بزرگ و معروفتر و مفصّلترين كتيبه اين شاه كتيبه بزرگ بيستون است كه بسه زبان يعنى پارسى قديم و عيلامى و آسورى كنده شده داريوش در اينجا نسب خود را ذكر مىكند بعد شرح واقعه بردياى دروغى و شورشهائيكه در به دو سلطنت او روى داده و لشگركشيهائى كه براى رفع شورشها نموده شرح داده ( مضامين آن را در فوق ذكر كردهايم ) در خاتمه ميگويد كه شورشها از جهة دروغگوئى اشخاصى بود چه هريك در ايالتى خود را از دودمان شاهى خوانده مردم را فريب دادند عين عبارت يكى از بندهاى آخرى كتيبه اين است : « اى آنكه پس از اين شاه خواهى بود با تمام قوا از دروغ بپرهيز اگر فكر كني چه كنم تا مملكتم سالم بماند دروغگو را به بازپرس در آر . . . دروغگو و آنكه را كه بيداد كند دوست مباش از آنها با شمشير بازخواست نما » در پايان كتيبه دعا مىكند درباره كسانى كه اين آثار را حفظ كنند و مضمون آن را بمردم بگويند پس از اين كتيبه معروفترين كتيبه داريوش موسوم به كتيبه نقش رستم