حسن پيرنيا ( مشير الدوله ) و عباس اقبال آشتيانى
مقدمه 115
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى )
بلكه مختل نمود چنان كه پارتىها در همين جاها با همين ترتيب چند قرن بعد قشون رومي را بيچاره كرده فاتح شدند ثانيا آب دجله در اينموقع تند و عبور از آن مشكل بود و قشون ايران با داشتن تيراندازان ماهر ميتوانست مانع از عبور قشون اسكندر گردد يا لااقل تلفات زياد به آن وارد آرد در گوگامل جنگى در مرتبه سوّم بين قشون ايران و اسكندر روى داد سپاه ايرانرا يك ميليون نوشتهاند و ليكن بايد اغراق باشد « 1 » اينجا چند فيل جنگى هم تهيّه كرده بودند قشون ايران در اين دفعه ورزيدهتر بود و وقتى كه جنگ درگرفت ايرانىها در بعضى از قسمتها عرصه را بر مقدونيها تنگ كردند ولى فرماندهى داريوش در اينجا هم باعث هزيمت لشگر ايران شد توضيح آنكه چون اسكندر پافشارى قشون ايران را ديد حمله بدانجائى كرد كه داريوش روى عرابه جنگى قرار گرفته بود و داريوش همين كه ديد در حوالى او جنگ مىشود فرار كرد و فرار او باعث فرار قسمتى گرديده متدرجا بقسمت هاى ديگر سرايت نمود و جنگ بشكست ايرانىها منتهى شد و حال آنكه در بعضى از قسمتها پيشرفت با قشون ايران بود بعد از اين جنگ اسكندر داريوش را تا آربل كه در مسافت هفده فرسخ از دشت نبرد بود تعقيب كرده بعد ببابل رفت و مانند كوروش بزرگ دست مجسّمه بل مردوك را گرفت و حكم كرد معابدى را كه در زمان خشيارشا خراب كرده بودند تعمير نمايند پس از آن بشوش درآمد و پنجاه هزار تالان طلا كه در خزانه شوش بود تصرف كرد « 2 » بعد به طرف پرسپليس ( تختجمشيد امروزى ) و پاسارگاد ( مشهد مرغاب كنونى ) از راه بهبهان روانه شد كيسّىها ( اوكسيان يونانىها ) باج از
--> ( 1 ) - كليّة ارقامى را كه مورّخين يونانى و شرقى ذكر مىكنند بايد هميشه با احتياط تلقّى كرد يكى از جهات آن اينست كه خدمه باروبنه و عمله و كارگر و هزاران نفر ديگر را كه در اين موارد جزو قشون و يا عقب آن حركت ميكنند در عدّه مردان جنگي محسوب مىدارند ( 2 ) - به پول امروزى تقريبا شصت ميليون تومان