برويم . اين شخص كه يادداشتهايش منتشر شده يكى از افراد دستهء زوگ ماير بود كه اميد داشت مقدمات حملهء مهمى را بكمك قبايل بلوچستان ايران برعليه بلوچستان انگليس فراهم كند . او داستان جالب‌توجه فعاليت‌هاى آلمان‌ها را در اصفهان ، كرمان ذكر نموده و در آن از ايرانيها ، بنگاليها و رفقاى خودش به نحوى ياد مىكند كه عدم توانائى او را براى چنين وظيفهء دشوارى ثابت ميدارد . پس از هفت ماه توقف در كرمان در فوريه 1916 وى عازم بم شده و در آنجا دكتر بياچ را ملاقات مىكند و عدم موفقيت نقشه‌اش در بلوچستان باعث اين يادداشت مىشود . « خوابهاى خوش تسخير قلمرو انگليس با كمك بلوچ‌هاى شجاع همه دود شده نابود گشت . » پس از چندى باز ميخوانيم « ما حالا حقيقتا به بد تله‌اى افتاده‌ايم » و قضاياى بعد صحت پيشگوئى او را ثابت كردند . قبل از ختم اين موضوع بايد از مقدار هنگفت مطبوعات تبليغاتى كه تعداد كثيرى را من در كرمان گرفتم چيزى گفته شود . به نظر ميرسد كه 28 رساله بزبانهاى فارسى ، تركى ، عربى و هندوستانى براى تبليغات در آسيا طبع شده بودند . يك ليستى « 1 » بدست ما افتاد كه تعداد مراكز و نمايندگان موظف و تعداد زياد مطبوعاتى كه برايشان فرستاده ميشد نشان ميداد و معلوم ميداشت كه تبليغات آلمانيها با مهارت بيشتر و وسعت زيادترى از تبليغات انگليسىها اداره ميشد . در هرصورت اين عقيده عقيدهء خود نيدرماير بود . صعود رضا خان به تخت سلطنت در ايران غالبا سلسله‌هاى سلاطين توسط سربازان موفق و كامياب تأسيس شده است ، ولى رضا خان افسر ديويزيون شكست « 2 » خوردهء قزاق بود . اين قشون پس از آنكه بخفت و افتضاح از مقابل بلشويك‌ها عقب نشست و در امان خطوط انگليسها قرار گرفته و نزديك قزوين اردو زد اينجا يك افسر انگليسى مأمور شد روحيهء ايشانرا دوباره اعاده كند و تحقيقا در اين وظيفه موفق گرديد ، چه وقتى سيد ضياء الدين طباطبائى با افسران اين قشون ارتباط حاصل كرده و پيشنهاد تسخير تهران را نمود رضا خان سه هزار نفر از قزاقهاى ايرانى را به تهران آورده و در فوريه 1921 بقسمى كه نوشته شد زمام حكومت را در دست گرفت . يك افسر انگليسى كه در 1920

--> ( 1 ) - رجوع به كتاب سياست شرقى و غيره صفحات 119 - 110 ( مؤلف ) ( 2 ) - مجلد دوم يعنى كتاب حاضر صفحهء 729 - 730 ( مؤلف )