سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
745
تاريخ ايران ( فارسى )
كه منابع آب محدود و آنقدرى هم كه موجود است تقريبا تمام آن جهت كشت غلات صرف مىشود . البته نواحى هم در ايران يافت مىشود كه آب و زمين هردو فراوان است ، ولى در آنجاها هم يا حمل و نقل دشوار و يا كارگر كمياب است . كارخانهء قندى كه بيست و پنج سال قبل توسط بلجيكها در اطراف تهران باز شده بود تا اندازهاى به علت دسايس روسها موفقيت حاصل نكرد ، ولى بيم كم شدن سطح كاشت غلات در اطراف تهران براى خاطر محصول چغندر علت اساسى آن بود . اوضاع فعلى اوضاع فعلى راجع باوضاع كشورى كه باندازهء اوضاع ايران در تغيّر - است مشكل بتوان نظر قطعى اظهار نمود ، ولى كسانى كه از علائم و قرائن استنباط مسائل ميكنند شايد بتوانند بعضى از حقائق و نكات را تميز دهند . بر سر كار آمدن ايرانيانى كه با دشمنان ما معاضدت ميكردند ، محكم شدن سركيسهء ما و شل شدن سركيسهء بلشويكها و تبليغات آنها مطالب واقعى مؤثر در اوضاع هستند . ايران مثل هميشه از انگلستان يا هردولت ديگر بدون تعارف پول قبول خواهد كرد ولى چيز ديگر جز حمايت و پشتيبانى آن هم در موقع ضرورت و پيشآمدهاى مهم قبول نميكند . ايران از نگاهدارى 3600 نفر قشون انگليسى در قزوين كه مانع حركت بلشويكها به پايتخت شدند اظهار امتنان ننموده و اگر بلشويكها چند هفته ساكت نمانند تقاضاى مراجعت انگليسها را به بغداد خواهد نمود . فرزندان ايران از زمين بىحاصل و باير و لم يزرع خود بقدرى غره هستند كه باور نميكنند ممكن است خارجى تصرف آن را آرزو نكند و تا وقتى كه ما صداقت خود را با تخليهء ايران به اثبات نرسانيم در قلب خويش بدگمانى را حفظ ميكنند . در ايران بنا بگفتهء معروف ، كينهورزى به يك مأمور درست ما دامى كه در شغل و كار خود باقى است امر عاديست و نيز برداشتن چراغ و جستن وى و تقاضاى مراجعتش وقتىكه كار از كار گذشته است . بعبارت ديگر ايرانيان ممكن نيست متوجه نظر صادقانه و بيغرضانهء انگليسها شوند مگر آنكه در اشكالاتى كه با آن مواجه شوند دخالت ننمائيم و آنوقت چراغها افروخته خواهد شد .