سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
723
تاريخ ايران ( فارسى )
كه بر اعضاء هيئت توهين وارد آمده است ، ولى بيشتر بايستى از اين مسئله تأسف داشت كه ايران به علت فقدان كامل سياستمداران قابل چنين دعاوى عجيب و غريبى از طرف نمايندگانش اقامه داشت . گرچه ايران در نتيجهء اين عدم مراعات تناسب كه از طرف دولت آن كشور ابراز شد خساراتى نديد ، زيرا وضع مالى كشور را توسط فيروز ميرزا نصرت الدوله در پيشگاه انجمن عالى مطرح شد و حرفهاى او را كه به عنوان وزير خارجهء هيئت وزيران جديد به اروپا آمده بود با دلسوزى تمام گوش دادند . قرارداد ايران و انگليس 1919 كمى پيش از ختم جنگ سرچارلزمارلينك « 1 » ايران را ترك گفت و سفير ديگر رى بجاى او بنام سرپرسى كاكس « 2 » تعيين شد . از اعمال اين شخص چنين برمىآيد كه اميدهاى خطيرى از ايران و بين النهرين داشته است . نه ماه تبادلنظر بين بريتانيا و ايران انجام گرفت تا در نتيجه قرارداد زير جمع و تدوين شد . شمارهء يك - قرارداد بين حكومت بريتانياى كبير و ايران مقدمه - نظر به روابط محكم دوستى كه از قديم بين دولتين ايران و انگليس موجود بوده است و نظر به اعتقاد كامل به اينكه مسلما منافع مشترك و اساسى هر دو دولت در آينده استحكام اين روابط را ايجاب مينمايد و از آن جائى كه ترقى و سعادت ايران بايد به حد كمال پيشرفت كند بين دولت ايران از يكطرف و وزيرمختار اعليحضرت پادشاه بريتانياى كبير به نمايندگى از دولت خود از طرف ديگر مواد ذيل مقرر مىشود :
--> ( 1 ) - Sir Charles Marling ( 2 ) - Sir Percy Cox