سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
673
تاريخ ايران ( فارسى )
باشد بصرفهء ما خواهد بود . ايلات خمسه از لحاظ اهميت پس از قشقائىها ايلات خمسه يا پنج قبيلهاى مى باشند كه احشام خود را در منطقهء وسيعى در مشرق منطقهء تحت اشغال قشقائيها مىچرانيدند . اين ايلات در زمستان به نواحى بندرعباس و لار كوچ ميكنند و در تابستان به حوالى نيريز و دهبيد نقلوانتقال مىيابند . اين پنج قبيله عبارتند از عرب ، آينلو ، بهارلو ، باصرى و نفر . عربها كه نصف اين ايلات را تشكيل ميدهند خود نيز به دو دسته شيبانى و جباره تقسيم ميشوند . اينان كسانى هستند كه از نجد و عمان مهاجرت نمودهاند ، ولى چهار عشيرهء ديگر از احفاد تركان هستند . زبان عمومى آنها عربى مخلوط با فارسى ، تركى و لرى است . عدهء آنها رويهم هفتاد هزار نفر است و مىتوانند در موقع احتياج سه هزار نفر تجهيز كنند . اين افراد به خوبى قشقائىها مجهز نيستند و اسلحه هاى مختلف بدون داشتن مهمات زياد در اختيار دارند . خمسهاىها متهاجم زائيده شدهاند . بهارلوئىها مخصوصا در جادهاى كه به طرف داخل از بندرعباس منشعب مىشود و از آنجا از كرمان به يزد ميرود بطوريكه در فصل هشتاد و ششم ذكر شد مرتبا راهزنى ميكردند . در موقع ورود ما به شيراز قوام كه رياست خمسهاىها را داشت مصمم به يك مسافرت براى استقرار امنيت و نظم در منطقهء حكمرانى خود كه مشتمل بر لارستان ، سبا ، فسا و كوهستان است بود . در فسا دويست نفر ژاندارم وجود داشت . چون او مايل بود كه در اين مسافرت حتى الامكان قوى باشد بنابراين لازم به نظر آمد كه اين نيرو را بدون تأخير تجهيز نموده و وجه به آنها پرداخته دنبال او روانه كنيم . وى در مسافرت خود كاملا موفق شد و بهارلوها را كه نميخواستند از او اطاعت كنند بطور سختى مجازات نموده نظم را برقرار نمود و ماليات را جمعآورى كرد . مناسبات شخصى ما با قرام كه پدر و پدربزرگش را من ميشناختم خوب بود . ما او را دوست داشتيم و نظريات او را پسنديده و او را يك آدم درستى ميدانستيم . وى همچنين يك تيرانداز ماهرى بود . تغيير در سياست ايران ژوئن 1917 كابينهء وثوق الدوله كه سياست بيطرفى خيرانديشى را نسبت به بريتانياى بزرگ ادامه داده بود در ماه ژوئن سقوط كرد . كابينهء