سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
652
تاريخ ايران ( فارسى )
گشايش جادهء اهواز اوقات اقامت آرتش در اصفهان مسئلهء باز كردن راه اهواز پيش آمد ، در اينجا راهى است متعلق به لينچ كه قدرى دور تر هم مىباشد ، ولى در همهجا از خاك بختيارى گذشته و درست امن بوده است ، به همين جهت در حدود شانزده هزار لنگه بار از اين خط عبور داده شده و تا قهوه رخ آخرين منزلى كه تحت حكومت بختيارى است رسانيده و در آنجا تمامى اين بارها جمع شده و نميتوانستند جلوتر حركت بدهند ، چه از آنجا تا اصفهان كه پنجاه ميل مسافت دارد بواسطهء جعفر قلى يكى از سركردههاى اشرار بند بوده است . بازرگانان اصفهانى نهايت درجه در مرارت و زحمت بودند ، چه نه تنها نقدينههاى آنها در وقفه بود بلكه بستههاى بازرگانى آنان ماهها در صحرا افتاده و از جهاتى ضايع و خراب شده نفله ميشدند ، چون اين مطلب از خارج معلوم بود كه قشون روس در باز كردن راه مزبور ابدا داخل نخواهد شد لذا توقعى كه بود از سپاهيان ما بوده است كه فقط آنها براى نگاهدارى و حفظ منافع بازرگانى انگليس و ايران در اين باب اقدامى كنند . بنابراين يكدسته از قوا باساز و برك تمام به طرف قهوه رخ اعزام شدند و آنها سه هزار شتر و قاطر بىبار با خود برداشته بودند . اين راه كه در درهء زايندهرود واقع مىباشد تماما صحرا و زمين هموار و مسطح مىباشد ، ولى يك معبر خيلى صعب العبورى دارد كه به خود قهوه رخ كشيده شده است . اين كاروان جسيم و بزرگ اول صبح فرداى روز ورود بار كرده و به طرف اصفهان مراجعت نمود . اسكورت كاروان پس از پاك كردن حاده از راهزنان ديد كه جعفر قلى اتباع خود را جمع نموده و در بعضى تپههاى پست واقع در دامنهء معبر مزبور آماده براى جنگ است . لذا اسكورت اول كاروان را تحت پشتيبانى عدهاى پاسبان بجلو فرستاده و بعد يك دفعه به اشرار كه عدهشان در حدود سيصد نفر و همگى مسلح و جنگى بودند حمله برد . ولى آنها در تپههاى كوچك و پست پراكنده شده و آنجاها را سنگر قرار دادند . بدين جهت هدفگيرى بسوى آنان رضايتبخش نبود . با وصف احوال تمامى آنها را به كلى قلعوقمع و پراكنده ساخته و بارها را سالما وارد اصفهان نمودند . عدهء تلفات جعفر گويا بيست نفر بوده است . جعفر قلى كه مقدر شده بود عمليات او بدست سپاهيان انگليسى مقطوع شود در نتيجهء