سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

632

تاريخ ايران ( فارسى )

طماع پس از اينكه از ميسيون دشمن كه شامل دكتر بياچ « 1 » يك عتيقه‌شناس استراليائى با يك افسر پروسى بودند با گرمى تمام پذيرائى نموده نقشه را طورى كشيدند كه آنها را يك روز پس از حركت در ميان راه لخت كردند . دكتر بياچ و همراهانش خيلى خوشوقت شدند كه توانستند با يك عده سرباز چريك كه همراه داشتند فرار كنند . در سال 1916 استاندار كرمان دكتر بياچ را نزد من در بندر عباس فرستاد و او به من اظهار داشت كه با يك توصيه بعنوان من بايران آمده است . من نهايت درجه از او احترام به عمل آورده تا اين درجه كه از مقامات عالى هند خواستم كه دكتر مزبور را اجازه دهند به مطالعات خويش در اين حدود ادامه دهد . او مردى نبود كه با سردار آدم‌كش بلوچ با موفقيت معامله كند . راجع به اوضاع ايران در اواخر 1915 م در انتهاى سال 1915 نفوذ آلمانها در جنوب ايران باستثناى حدود بنادر بدرجهء كمال بود . يك دليل سختى اوضاع اين بوده است كه از ميان هيفده شعبه بانك شاهنشاهى ايران هفت شعبهء آن بدست دشمن و دستجات آنها افتاده بود . اين شعب عبارت بودند از شعبهء بانك كرمانشاه ، همدان ، سلطان‌آباد ( اراك ) ، اصفهان ، يزد ، شيراز و كرمان . آلمانها از صندوق بانك يكصد هزار ليره غارت كردند و اين غير از خساراتى بود كه به ابنيه و عمارات و ديگر راهها وارد كردند . بعلاوه تلگرافخانه‌ها را تصرف كرده و بيشتر لوازم و اسباب آنها را معدوم ميكردند ، ولى چون از خطوط تلگرافى استفاده مينمودند خرابيهاى واردهء بر آن نسبتا كمتر بوده - است . عدهء آنها بطوريكه تخمين زده شد عبارت بود از سيصد نفر آلمانى و اطريشى و پنجاه نفر ترك و آشوب‌طلب‌هاى هند و بالغ بر يكهزار نفر هم سربازان چريك ايرانى بودند . اينها تا وقتى مهيب و هولناك به نظر ميآمدند كه براى جلوگيرى قوه‌اى كه از او بترسند در مقابل نبود ، اما در سمت شمال وضعيت بالنسبه تسلىبخش بوده است . واقعا بايد از قواى روس ممنون بود كه آنها يك دفعه بناى حملهء سخت را گذاشته قواى غيرمنظم دشمن و همراهان او را با قواى ژاندارم به كلى متفرق ساخته و بريك موقع سخت باريكى فائق آمدند و معلوم گرديد كه تمام نمايندگان دو دشمن با حال فضاحت پس زده و كنار كشيدند .

--> ( 1 ) - Dr . Biach